{"product_id":"10-zl-75-rocznica-zlamania-szyfru-enigmy-2007","title":"10 zł, 75. rocznica złamania szyfru Enigmy, 2007","description":"\u003cp\u003eProducent: NBP - srebrne monety\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eID: 355\u003c\/p\u003e\n\n              \u003cp\u003eKolekcja: Srebrne monety o\u003cbr\u003e\ntematyce historycznej\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003eStan zachowania monety: I (menniczy)\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eNominał: 10\u003cbr\u003e\nzł\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eSrebro: 925\/1000 Ag\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eStempel: lustrzany\u003cbr\u003e\n(proof)\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eŚrednica: 32,00 mm\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eWaga: 14,14\u003cbr\u003e\ng\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eWielkość emisji: 52.000 szt.\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eCena emisyjna NBP: 61 zł\u003c\/p\u003e\n\n \u003cp\u003eData emisji monet: 21.03.2007\u003cbr\u003e\nr.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003eWażne, przełomowe odkrycie z 1932\u003cbr\u003e\nroku, będące zasługą Polaków, uwiecznione na srebrnej\u003cbr\u003e\nmonecie kolekcjonerskiej.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eZłamanie przez polskich\u003cbr\u003e\nmatematyków szyfru Enigmy stanowi szczególny\u003cbr\u003e\nwkład Polski w\u003cbr\u003e\nrozstrzygnięcie II wojny światowej. Wg Jana Nowaka-Jeziorańskiego\u003cbr\u003e\nzłamanie kodów Enigmy jest największym polskim wkładem w\u003cbr\u003e\nzwycięstwo w II wojnie Światowej.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n  \u003cp\u003eAwers srebrnej monety\u003cbr\u003e\ndziesięciozłotowej przedstawia wizerunek orła na tle schematu działania\u003cbr\u003e\nmaszyny szyfrującej oraz wyłaniający się z kompozycji napis ENIGMA.\u003c\/p\u003e\n\n  \n\n\n\n  \u003cp\u003eRewers to umowny labirynt\u003cbr\u003e\npołączeń nawiązujący do działania maszyny, w środku również\u003cbr\u003e\nnapis ENIGMA.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eCiekawostką jest fakt, iż\u003cbr\u003e\nna rancie zamieszczone są nazwiska Polaków,\u003cbr\u003e\nktórzy rozwiązali zagadkę Enigmy.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\n\u003cp\u003e2007 SILVER 10 ZLOTY PROOF\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003e\"75TH ANNIVERSARY OF BREAKING\u003cbr\u003e\nENIGMA CODES\"\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\n  \u003cp\u003eObverse: an image of the Eagle\u003cbr\u003e\nestablished as the state emblem of the Republic of Poland. Above the\u003cbr\u003e\nEagle, an inscription, RZECZPOSPOLITA \/ POLSKA. In the background, a\u003cbr\u003e\nstylised Enigma cipher machine operation diagram and a stylised\u003cbr\u003e\ninscription, ENIGMA, emerging from the composition of lines. Under the\u003cbr\u003e\ndiagram, on the left, the notation of the year of issue, 2007. At the\u003cbr\u003e\nbottom, an inscription, 10 ZŁ. The Mint’s mark, –\u003cbr\u003e\nmw –, under the Eagle’s left leg.\u003c\/p\u003e\n\n  \n\n\n\n  \u003cp\u003eReverse: a stylised labyrinth of\u003cbr\u003e\nconnections referring to the operation of the Enigma cipher machine. In\u003cbr\u003e\nthe centre, an inscription, ENIGMA. Below, an inscription, 1932,\u003cbr\u003e\ninverted by180 degrees. In the rim, an inscription, 75. ROCZNICA\u003cbr\u003e\nZŁAMANIA SZYFRU ENIGMY (75th anniversary of breakingEnigma codes).\u003c\/p\u003e\u003cbr\u003e\n    \n\n\n  \u003cp\u003eOn the edge: an\u003cbr\u003e\ninscription: MARIAN REJEWSKI, HENRYK ZYGALSKI, JERZY\u003cbr\u003e\nRÓŻYCKI, separated by stars.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\n\u003cp\u003eENIGMA\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\u003cp\u003eENIGMA (łac. zagadka, z\u003cbr\u003e\ngr. aenigma)\u003cbr\u003e\n- niemiecka maszyna szyfrująca. Używana komercyjnie od lat 20. XX wieku\u003cbr\u003e\nzostała zaadaptowana przez instytucje państwowe wielu\u003cbr\u003e\nkrajów.\u003cbr\u003e\nNajbardziej słynne jest zastosowanie Enigmy przez wywiad oraz armię\u003cbr\u003e\nniemiecką, co zostało złamane przez polski wywiad.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eEnigma\u003cbr\u003e\npowstała w Niemczech, a jej wynalazcą był Hugo Koch, który\u003cbr\u003e\nsprzedał jej\u003cbr\u003e\npatent inżynierowi Arturowi Scherbiusowi. Niemiecka marynarka wojenna\u003cbr\u003e\nzaczęła stosować Enigmy już w 1926 roku, na lądzie weszły do użycia\u003cbr\u003e\nkilka lat później. Na jej podstawie opracowano japoński\u003cbr\u003e\nszyfr Purpurowy\u003cbr\u003e\n(Szyfr Purple).\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eHISTORIA ZŁAMANIA ENIGMY\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePod\u003cbr\u003e\nkoniec XIX i na początku XX wieku większość szyfrów znanych\u003cbr\u003e\nw\u003cbr\u003e\nkryptologii i stosowanych w praktyce miała charakter podstawieniowy.\u003cbr\u003e\nSzyfry takie nie ukrywają własności statystycznych języka w\u003cbr\u003e\nktórym\u003cbr\u003e\npisane są teksty jawne, np. częstości względnych występowania liter e,\u003cbr\u003e\na, z itp. Skutkiem tego w epoce przed zastosowaniem mechanicznych\u003cbr\u003e\nmaszyn szyfrujących główną rolę w kryptoanalizie czyli nauce\u003cbr\u003e\no łamaniu\u003cbr\u003e\nszyfrów odgrywali lingwiści.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eFrancuzi, Anglicy a także Polacy próbowali złamać kod Enigmy\u003cbr\u003e\njuż pod koniec lat dwudziestych, jednakże bez rezultatu.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eProblemy\u003cbr\u003e\nte były spowodowane głównie przełomowym na owe czasy\u003cbr\u003e\nzastosowaniem w\u003cbr\u003e\nmaszynach Enigma szyfrów polialfabetycznych, w\u003cbr\u003e\nktórych każda litera\u003cbr\u003e\ntekstu jawnego szyfrowana jest za pomocą innej permutacji alfabetu, co\u003cbr\u003e\npozwala ukryć własności językowe szyfrogramu.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eWówczas kierownictwo Biura Szyfrów Oddziału II\u003cbr\u003e\nSztabu Głównego zatrudniło do pracy profesjonalnych\u003cbr\u003e\nmatematyków.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW\u003cbr\u003e\n1929 roku zorganizowano kurs kryptologii dla studentów\u003cbr\u003e\nmatematyki na\u003cbr\u003e\nUniwersytecie Poznańskim (skierował ich na ten kurs profesor Zdzisław\u003cbr\u003e\nKrygowski z tego uniwersytetu). Na kurs zgłosili się m.in.: Marian\u003cbr\u003e\nRejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eW końcu września\u003cbr\u003e\n1932 roku Rejewski zaczął pracować nad Enigmą. Mocarstwa zachodnie tak\u003cbr\u003e\nmocno wierzyły w niemożliwość złamania algorytmu szyfrującego Enigmy,\u003cbr\u003e\nże w zasadzie zaprzestały jakichkolwiek prób.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eDlatego między\u003cbr\u003e\ninnymi, traktując informacje te jako bezwartościowe, francuski wywiad\u003cbr\u003e\nprzekazał plany budowy maszyn Enigma zdobyte w okolicach roku 1931 od\u003cbr\u003e\nfrancuskiego agenta Hans-Thilo Schmidta (ps. Asche) Polakom. Pomimo\u003cbr\u003e\nodtworzenia struktury wewnętrznej Enigmy, wciąż nie udawało się\u003cbr\u003e\nodczytywać wiadomości.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eGłówny problem polegał na odtworzeniu na\u003cbr\u003e\npodstawie znajomości zasady działania i zaszyfrowanego tekstu, klucza\u003cbr\u003e\npozwalającego odszyfrować nadawane komunikaty. Wkrótce do\u003cbr\u003e\nRejewskiego\u003cbr\u003e\ndołączyli dwaj pozostali matematycy, Zygalski i Różycki.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eSzyfr Enigmy złamali oni\u003cbr\u003e\nostatecznie w końcu grudnia 1932 roku.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePierwsza\u003cbr\u003e\npolska kopia wojskowej wersji Enigmy powstała w 1933 roku w fabryce\u003cbr\u003e\n\"AVA\". Kierowali nią: inżynier Antoni Palluth (jeden z\u003cbr\u003e\nwykładowców na\u003cbr\u003e\nwspomnianym wyżej kursie kryptologicznym), Edward Fokczyński, oraz:\u003cbr\u003e\nLeonard Danilewicz i Ludomir Danilewicz. Od tego też czasu Polacy mogli\u003cbr\u003e\nodczytywać korespondencję niemiecką, choć nie było to proste, bowiem\u003cbr\u003e\nNiemcy stale udoskonalali zarówno maszynę, jak i sposoby\u003cbr\u003e\nszyfrowania.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003ePolacy\u003cbr\u003e\nopracowali niezwykle efektywne metody deszyfrowania szyfrów\u003cbr\u003e\nEnigmy,\u003cbr\u003e\nwykorzystując w tym celu w sposób nowatorski istniejące\u003cbr\u003e\nteorie\u003cbr\u003e\nkombinatoryczne tzw. cykli i transpozycji. Skonstruowano także\u003cbr\u003e\nurządzenie zwane bombą, służące do dekryptażu wiadomości dzięki\u003cbr\u003e\nprzeszukiwaniu przestrzeni możliwych kluczy w oparciu o opracowaną\u003cbr\u003e\nteorię cykli.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNależy zwrócić uwagę, że było to osiągnięcie\u003cbr\u003e\nniezwykłe jak na owe czasy, jako że wykorzystywano proces czysto\u003cbr\u003e\nelektro-mechaniczny, bez użycia jakiejkolwiek elektroniki.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eWykorzystywano\u003cbr\u003e\noczywiste błędy niemieckich szyfrantów, jak np. powtarzanie\u003cbr\u003e\nklucza w\u003cbr\u003e\nkażdym szyfrogramie jako jego pierwszych sześciu znaków.\u003cbr\u003e\nSzyfrowanie\u003cbr\u003e\nkomunikatów polegało na użyciu książki kodowej w celu\u003cbr\u003e\nustalenia kluczy\u003cbr\u003e\nwstępnych na dany dzień, którymi następnie szyfrowano\u003cbr\u003e\npowtórzony klucz\u003cbr\u003e\ndobierany losowo dla każdej transmisji, którym szyfrowano\u003cbr\u003e\nresztę\u003cbr\u003e\nkomunikatu. Jeśli wybrano klucz abc, to początek komunikatu (przed\u003cbr\u003e\nzaszyfrowaniem) miał postać: abcabc....\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eDzięki opracowanej\u003cbr\u003e\nprzez Polaków matematycznej metodzie wystarczało to do\u003cbr\u003e\nzłamania szyfru,\u003cbr\u003e\no ile dostępna była pewna ilość zaszyfrowanych wiadomości, co w\u003cbr\u003e\nnormalnych warunkach osiągano po ok. dwu-, trzygodzinnym nasłuchu\u003cbr\u003e\nmeldunków niemieckich.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW 1939 roku Niemcy zmienili system\u003cbr\u003e\nszyfrowania i zaniechali nadawania powtórzonych\u003cbr\u003e\nzaszyfrowanych kluczy w\u003cbr\u003e\nnagłówku szyfrogramów, co spowodowało, że dalsza\u003cbr\u003e\ndeszyfracja wymagałaby\u003cbr\u003e\nrozbudowania deszyfratorów - bomb - o dodatkowe\u003cbr\u003e\nkilkadziesiąt modułów,\u003cbr\u003e\nlub nasłuchu większej ilości meldunków, w praktyce więcej\u003cbr\u003e\nniż było to\u003cbr\u003e\nmożliwe. Koszt takiej operacji przekraczał budżet polskiej\u003cbr\u003e\nkomórki\u003cbr\u003e\nwywiadu.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eW tej sytuacji 25 lipca 1939 roku w Pyrach pod\u003cbr\u003e\nWarszawą, w siedzibie Biura Szyfrów, doszło do spotkania z\u003cbr\u003e\nwysłannikami\u003cbr\u003e\nsojuszników. Dwie Enigmy przekazano wówczas\u003cbr\u003e\nFrancuzom i Brytyjczykom,\u003cbr\u003e\nwraz z materiałami do dekryptażu. Jednak Polacy nie zaniechali\u003cbr\u003e\nprób\u003cbr\u003e\ndekryptażu pomimo problemów finansowych i organizacyjnych.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eUdało\u003cbr\u003e\nsię udoskonalić metody matematyczne na tyle, że nadal możliwe było\u003cbr\u003e\nodczytywanie meldunków wroga większym nakładem pracy i przy\u003cbr\u003e\nużyciu\u003cbr\u003e\nobszerniejszego materiału nasłuchowego.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePo wybuchu wojny zespół\u003cbr\u003e\npolskich kryptologów podobnie jak dowództwo\u003cbr\u003e\nnaczelne wyjechał z kraju\u003cbr\u003e\npoprzez Rumunię. Dzięki zręcznym zabiegom i sprytowi, członkom zespołu\u003cbr\u003e\nudało się, unikając internowania w Rumunii, przedostać do Francji,\u003cbr\u003e\ngdzie kontynuowano dekryptaż.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eDzięki przedwojennym kontaktom\u003cbr\u003e\nwe francuskim dowództwie zespół\u003cbr\u003e\nkryptologów mógł liczyć na wsparcie,\u003cbr\u003e\npolegające na dostarczaniu meldunków z nasłuchów\u003cbr\u003e\nłączności wroga, zaś\u003cbr\u003e\npo zajęciu Francji przez Niemców oraz po objęciu władzy\u003cbr\u003e\nprzez rząd\u003cbr\u003e\nVichy kontynuowano dekryptaż. Posługiwano się przy tym siecią\u003cbr\u003e\nnasłuchową pracującą w oparciu o francuski ruch oporu, a posługującą\u003cbr\u003e\nsię nielegalną siecią nasłuchową rządu Vichy.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eTak\u003cbr\u003e\nskomplikowana sytuacja nie mogła trwać długo i po około\u003cbr\u003e\npółrocznym\u003cbr\u003e\nokresie przejściowym, kiedy Niemcy zacieśniali kontrole działań rządu\u003cbr\u003e\nfrancuskiego oraz zaczęli prowadzić radiopelengację w bezpośrednim\u003cbr\u003e\nsąsiedztwie siedziby kryptologów znajdującej się w starej\u003cbr\u003e\nwilli w\u003cbr\u003e\nmiejscowości Uzès, zespół musiał uciekać. Za\u003cbr\u003e\npomocą sfałszowanych\u003cbr\u003e\ndokumentów przedostali się do Algierii, a stamtąd do\u003cbr\u003e\nWielkiej Brytanii\u003cbr\u003e\npod koniec 1941 roku.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eZ powodów utajnienia informacji o\u003cbr\u003e\npochodzeniu meldunków deszyfrowanych przez polski\u003cbr\u003e\nzespół oraz objęcia\u003cbr\u003e\nogólną ścisłą tajemnicą wszelkich materiałów\u003cbr\u003e\ndotyczących Enigmy w\u003cbr\u003e\nWielkiej Brytanii publikacje na tematy związane z dekryptażem tej\u003cbr\u003e\nmaszyny szyfrującej aż do końca lat 60. prezentowały błędne stanowisko.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003ePisano, że Enigma nie została złamana, zaś w późniejszym\u003cbr\u003e\nokresie przypisano całą zasługę Anglikom, w szczególności\u003cbr\u003e\nTuringowi.\u003cbr\u003e\nJednak prawda została ujawniona w latach 70. (a we Francji pisano o tym\u003cbr\u003e\njuż w latach 60.).\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eTak długie utajnienie informacji po części\u003cbr\u003e\nspowodowane było tym, że w latach zimnej wojny Enigma była produkowana\u003cbr\u003e\ni rozprowadzana przez rząd angielski jako maszyna szyfrująca dla\u003cbr\u003e\ndyplomatów w krajach trzeciego świata.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eZachowanie w tajemnicy\u003cbr\u003e\nfaktu złamania jej metody szyfrowania pozwalało wywiadowi brytyjskiemu\u003cbr\u003e\ni innym wywiadom państw zachodnich na dostęp do informacji, w tym\u003cbr\u003e\npoczty dyplomatycznej państw, które zakupiły maszyny\u003cbr\u003e\nszyfrujące enigma.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eDeszyfratory,\u003cbr\u003e\nktóre skonstruowano następnie w Bletchley Park (Wielka\u003cbr\u003e\nBrytania),\u003cbr\u003e\npowstały na podstawie otrzymanych wówczas od\u003cbr\u003e\nPolaków materiałów. W roku\u003cbr\u003e\n2002 w tamtejszym muzeum odsłonięto pamiątkową tablicę upamiętniającą\u003cbr\u003e\ndokonania Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego oraz\u003cbr\u003e\nHenryka\u003cbr\u003e\nZygalskiego.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eźródło: NBP \/\u003cbr\u003e\nMennica Polska \/ tekst i zdjęcia: Wikipedia\u003cbr\u003e\n- wolna encyklopedia\u003c\/p\u003e","brand":"Monety Online","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":56831554617670,"sku":null,"price":1199.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1009\/4205\/3702\/files\/355.jpg?v=1782071686","url":"https:\/\/monetyonline.shop\/products\/10-zl-75-rocznica-zlamania-szyfru-enigmy-2007","provider":"Monety Online","version":"1.0","type":"link"}