{"product_id":"10-zl-historia-jazdy-polskiej-jezdziec-piastowski-2006","title":"10 zł, Historia Jazdy Polskiej - Jeździec piastowski, 2006","description":"\u003cp\u003eProducent: NBP - srebrne monety\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eID: 308\u003c\/p\u003e\n\n              \u003cbr\u003e\n\u003cp\u003e Seria: \"Historia Jazdy Polskiej\"\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eStan zachowania monety: I (menniczy)\u003cbr\u003e\nNominał: 10 zł\u003cbr\u003e\nSrebro: Ag 925\u003cbr\u003e\nTechniki dodatkowe: kształt prostokąta (klipa)\u003cbr\u003e\nStempel: lustrzany\u003cbr\u003e\nŚrednica: 32,00 x 22 mm\u003cbr\u003e\nWaga: 14,14 g\u003cbr\u003e\nWielkość emisji: 62.000 szt.\u003cbr\u003e\nCena emisyjna NBP: 66 zł\u003cbr\u003e\nData emisji monet: 22.11.2006 r.\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eSrebrna moneta, na której zaprezentowano postać jeźdźca piastowskiego - to\u003cbr\u003e\npierwsza moneta z nowej numizmatycznej serii ukazującej historię jazdy\u003cbr\u003e\npolskiej.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eTa piękna moneta to wyjątkowy okaz w każdej kolekcji !\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eSeria \"Historia Jazdy Polskiej\" łącznie obejmować będzie  pięć ciekawych okazów numizmatycznych - monety: \u003cbr\u003e\nJeździec piastowski, Rycerz ciężkozbrojny XV wiek, Husarz XVII wiek, Szwoleżer gwardii cesarza Napoleona I, Ułan II Rzeczypospolitej.\u003c\/p\u003e\n\n\n\u003cp\u003eZacznij tworzyć tą wyjątkową kolekcję srebrnych monet już dziś, zanim ich wartość wzrośnie!\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e Historia\u003cbr\u003e\njazdy polskiej \u003cbr\u003e\n- jeździec piastowski\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePoczątki\u003cbr\u003e\npolskiej jazdy są trudne do ustalenia. Niewątpliwie już w czasie\u003cbr\u003e\nkształtowania się naszej państwowości istniały siły zbrojne, w\u003cbr\u003e\nktórych\u003cbr\u003e\nznaczną rolę odgrywali konni wojownicy. Posiadanie takich\u003cbr\u003e\nwojów było\u003cbr\u003e\nniezbędnym warunkiem sprawowania władzy na rozległych,\u003cbr\u003e\nzalesionych terytoriach.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eSława konnych oddziałów\u003cbr\u003e\nwładców Polski sięgała\u003cbr\u003e\ndaleko - żydowski kupiec z arabskiej Hiszpanii, Ibrahim ibn Jakub,\u003cbr\u003e\npodróżujący po Europie w początkach II połowy X wieku, pisał\u003cbr\u003e\njuż z\u003cbr\u003e\nuznaniem i podziwem o siłach zbrojnych króla\u003cbr\u003e\nPółnocy, jak nazywał\u003cbr\u003e\npanującego w Polsce Mieszka\u003cbr\u003e\nI.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eWedług niego piastowski książę dysponował drużyną\u003cbr\u003e\nliczącą 3000 pancernych\u003cbr\u003e\nwojów,\u003cbr\u003e\nktórych setka znaczy tyle, co dziesięć secin innych\u003cbr\u003e\nwojowników. Część z\u003cbr\u003e\nnich stanowiła przyboczną gwardię, a pozostałe oddziały były\u003cbr\u003e\nrozlokowane w głównych grodach.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eNastępca Mieszka, jego\u003cbr\u003e\nsyn Bolesław Chrobry,\u003cbr\u003e\ndysponował jeszcze liczniejszą drużyną złożoną z 4300 ludzi.\u003cbr\u003e\nTrzystu z nich podarował cesarzowi Ottonowi III w czasie zjazdu\u003cbr\u003e\ngnieźnieńskiego w roku 1000.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eDrużyna książęca była wojskiem zawodowym\u003cbr\u003e\nutrzymywanym przez władcę, który zaopatrywał ją w konie,\u003cbr\u003e\nbroń i\u003cbr\u003e\nwyżywienie oraz wypłacał wynagrodzenie. Dzięki odkryciom\u003cbr\u003e\narcheologicznym, nielicznym relacjom pisanym i przedstawieniom\u003cbr\u003e\nikonograficznym udało się zrekonstruować prawdopodobny wygląd i\u003cbr\u003e\nuzbrojenie jazdy wczesnopiastowskiej.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKonny drużynnik, nazywany\u003cbr\u003e\npancernym, wyposażony był w zbroję wykonaną z żelaznych\u003cbr\u003e\nkółek, czyli kolczugę.\u003cbr\u003e\nPrawdopodobnie używano też pancerzy łuskowych z żelaznych płytek\u003cbr\u003e\nprzytwierdzonych do kaftana ze skóry lub tkaniny. Pod\u003cbr\u003e\npancerzem noszono\u003cbr\u003e\nsolidną odzież w postaci kurtki wełnianej lub skórzanej,\u003cbr\u003e\nodpowiednio\u003cbr\u003e\nwatowanej, zwanej „przeszywanicą”,\u003cbr\u003e\nktórej zadaniem było amortyzowanie przyjmowanych\u003cbr\u003e\nciosów.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eSama zbroja\u003cbr\u003e\nmiała kształt kaftana okrywającego tułów i zazwyczaj była\u003cbr\u003e\nzaopatrzona w\u003cbr\u003e\nrękawy sięgające do dłoni lub łokci. Tylko najznamienitsi wojownicy\u003cbr\u003e\nmieli także nogawice\u003cbr\u003e\nwykonane z kolczej plecionki. Kaftan pancerny\u003cbr\u003e\nmógł mieć kaptur,\u003cbr\u003e\nktóry narzucano na głowę.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eNa kaptur nakładano hełm. Czasami do\u003cbr\u003e\nhełmu doczepiano czepiec,\u003cbr\u003e\nktóry gdy był zapięty - okrywał kark, szyję i ramiona oraz\u003cbr\u003e\nczęść twarzy wojownika. Pod hełmem noszono różnego rodzaju czapki chroniące\u003cbr\u003e\ngłowę. Wśród hełmów znanych w Polsce z X-XII\u003cbr\u003e\nwieku znajdujemy okazy\u003cbr\u003e\nzarówno wschodniego, jak i zachodniego typu, co dobrze\u003cbr\u003e\nobrazuje\u003cbr\u003e\nsytuację naszego kraju położonego na granicy dwu kultur. Najbardziej\u003cbr\u003e\nreprezentacyjne są hełmy związane ze wschodnim kręgiem kulturowym,\u003cbr\u003e\nktórych cztery egzemplarze odnaleziono w Wielkopolsce.\u003c\/p\u003e\n\n\n\u003cp\u003eBogate wykonanie\u003cbr\u003e\ntych hełmów pozostawało jednak w tyle za ich przydatnością w\u003cbr\u003e\nwalce -\u003cbr\u003e\nstożkowe dzwony wykonywano z czterech blach żelaznych, znitowanych ze\u003cbr\u003e\nsobą i ujętych na dole ozdobną obręczą, przechodzącą na czole w swego\u003cbr\u003e\nrodzaju charakterystyczny diadem.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eSzczyt dzwonu wieńczyła srebrzona\u003cbr\u003e\ntuleja do pióropusza lub kity. Dolna krawędź hełmu była\u003cbr\u003e\nprzystosowana\u003cbr\u003e\ndo doczepienia czepca. Żelazo\u003cbr\u003e\ndzwonu pokryte było dodatkowo złoconą blachą miedzianą. Hełmy te\u003cbr\u003e\nniewątpliwie używane były przez wyższych dowódców\u003cbr\u003e\nlub nawet członków\u003cbr\u003e\nrodziny książęcej.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eDrugim rodzajem hełmów rozpowszechnionych\u003cbr\u003e\nw tym\u003cbr\u003e\nczasie na terenie Polski były hełmy\u003cbr\u003e\nstożkowe nazywane „normandzkimi”,\u003cbr\u003e\nktóre, wykuwane z jednej lub dwu sztuk żelaza, bardzo dobrze\u003cbr\u003e\nsprawdzały\u003cbr\u003e\nsię podczas walki - były odporne nawet na ciężkie ciosy, a dzięki\u003cbr\u003e\nwyposażeniu w tzw. nosal\u003cbr\u003e\nchroniły również nos i górną cześć twarzy. Także\u003cbr\u003e\ndo ich krawędzi doczepiano czepiec.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eInnym ważnym elementem\u003cbr\u003e\nuzbrojenia pancernych były\u003cbr\u003e\ntarcze\u003cbr\u003e\nsporządzane z drewna i skóry. Tarcze te, niestety, nie\u003cbr\u003e\nzachowały się.\u003cbr\u003e\nPrawdopodobnie używano zarówno okrągłych, jak i\u003cbr\u003e\ntrójkątnych tarcz,\u003cbr\u003e\nktórych zewnętrzne powierzchnie ozdabiano malowidłami;\u003cbr\u003e\nnabrały one w\u003cbr\u003e\nprzyszłości charakteru znaków herbowych.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW walce najważniejszym\u003cbr\u003e\nrodzajem uzbrojenia jazdy były włócznia i miecz. Miecze\u003cbr\u003e\nz okresu X-XII wieku były stosunkowo krótkie, przeznaczone\u003cbr\u003e\nraczej\u003cbr\u003e\ndo ciecia niż do kłucia. Ich wygląd nie odbiegał od rozpowszechnionego\u003cbr\u003e\nw Europie typu. Miecz szybko stał się symbolem rycerza, a także\u003cbr\u003e\ndostojeństwa oraz sprawiedliwości władców.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eNoszono go w\u003cbr\u003e\nobszytej skórą\u003cbr\u003e\npochwie, którą zawieszano na pasie. Także i ten pas stał się\u003cbr\u003e\nwidocznym\u003cbr\u003e\nznakiem przynależności do stanu rycerskiego - od niego wzięło się\u003cbr\u003e\nokreślenie pasowania na rycerza. Nie mniej ważna niż miecz była w owym\u003cbr\u003e\nczasie włócznia\u003cbr\u003e\n- broń drzewcowa długości około 2 metrów, wyposażona w\u003cbr\u003e\nlancetowaty\u003cbr\u003e\ngrot. Można było używać jej na wiele sposobów, zadając\u003cbr\u003e\nszybkie ciosy w\u003cbr\u003e\ndowolnie obranym kierunku.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eW okresie panowania\u003cbr\u003e\npierwszych Piastów jeźdźcy używali w walce przede wszystkim\u003cbr\u003e\n(najpospolitszych wtedy) niewielkich koni,\u003cbr\u003e\nzbliżonych wyglądem do tarpanów. Konie te były bardzo\u003cbr\u003e\nwytrzymałe, nie\u003cbr\u003e\nwymagały specjalnej paszy, świetnie poruszały się w lesistym terenie,\u003cbr\u003e\njakim w większości było ówczesne terytorium Polski. Dla\u003cbr\u003e\npotrzeb drużyny\u003cbr\u003e\nksiążęcej, a w szczególności znamienitszych pancernych,\u003cbr\u003e\nhodowano konie\u003cbr\u003e\nnieco silniejsze i większe, osiągające wymiary współczesnego\u003cbr\u003e\nkonia rasy\u003cbr\u003e\narabskiej.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePierwszą znaną nam z\u003cbr\u003e\nzapisków historycznych bitwą, stoczoną przy udziale\u003cbr\u003e\npancernych, była zwycięska\u003cbr\u003e\nbitwa Mieszka I z armią margrabiego Hodona,\u003cbr\u003e\nktóra miała miejsce nad Odrą w okolicy Cedyni w 972 roku.\u003cbr\u003e\nW czasach panowania pierwszych Piastów jazda nieustannie\u003cbr\u003e\ntowarzyszyła władcy. Na drużynnikach spoczywał obowiązek zapewnienia\u003cbr\u003e\nksiążętom i królom bezpieczeństwa w czasie ich\u003cbr\u003e\npodróży, polowań,\u003cbr\u003e\nsprawowaniu funkcji państwowych - sądów, spotkań z\u003cbr\u003e\nmożnowładcami czy\u003cbr\u003e\nteż władcami sąsiednich państw. Liczna i okazale prezentująca się\u003cbr\u003e\ndrużyna dodawała prestiżu władcy - pozwalała mu na prowadzenie aktywnej\u003cbr\u003e\npolityki zmierzającej do wzmocnienia państwa.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003ePierwsi Piastowie -\u003cbr\u003e\nMieszko I i jego syn Bolesław Chrobry - właśnie dzięki posiadaniu\u003cbr\u003e\nlicznych sił zbrojnych, znacznie powiększyli terytorium swego władztwa\u003cbr\u003e\ni stoczyli wiele wojen zarówno obronnych, jak i mających na\u003cbr\u003e\ncelu\u003cbr\u003e\nopanowanie nowych terytoriów. W ciągu następnych dwu stuleci\u003cbr\u003e\nnastąpiły\u003cbr\u003e\nzmiany w organizacji polskiej jazdy. Wraz z poszerzaniem się terytorium\u003cbr\u003e\npaństwa wzrosły potrzeby związane ze sprawnym jego zarządzaniem i\u003cbr\u003e\nobronnością.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePodczas panowania Bolesława III Krzywoustego\u003cbr\u003e\n(1107-1138) drużyna książęca przekształciła się w rycerstwo,\u003cbr\u003e\nktóre w zamian za posiadane - odziedziczone czy też nadane\u003cbr\u003e\nprzez władcę\u003cbr\u003e\n- majątki ziemskie służyło państwu. Rycerze sami zaopatrywali się w\u003cbr\u003e\nuzbrojenie, konie i żywność. Rycerzowi w boju towarzyszył poczet\u003cbr\u003e\nzłożony ze zbrojnych\u003cbr\u003e\nsług. Uzbrojenie jazdy polskiej podlegało dalszemu udoskonaleniu -\u003cbr\u003e\nkolczuga okrywała już całe ciało rycerza - od stóp pokrytych\u003cbr\u003e\nkolczymi\u003cbr\u003e\nspodniami aż po głowę skrytą w kapturze. Pod zbroją zakładano długą\u003cbr\u003e\nszatę, sięgającą kostek, tak że jej dolna część była widoczna poniżej\u003cbr\u003e\nkaftana kolczego sięgającego do kolan. Powszechnie używano stożkowych\u003cbr\u003e\nhełmów, które miały dodatkową część osłaniającą\u003cbr\u003e\ntwarz, czyli nosal.\u003c\/p\u003e\n\n\n\u003cp\u003eDodatkowym elementem uzbrojenia ochronnego\u003cbr\u003e\nbyła wielka tarcza w\u003cbr\u003e\nkształcie wydłużonego trójkąta.\u003cbr\u003e\nW związku z ulepszeniem uzbrojenia konieczne stało się także\u003cbr\u003e\npowiększenie mieczy, które stały się masywniejsze oraz\u003cbr\u003e\nbardziej zdatne\u003cbr\u003e\ndo zadawania pchnięć, co zwiększało ich skuteczność wobec opancerzonego\u003cbr\u003e\nprzeciwnika. Także włącznie przekształciły się w ciężkie kopie,\u003cbr\u003e\nktóre podczas ataku były trzymane przez rycerzy pod prawą\u003cbr\u003e\npachą. Do kopii tuż pod grotem przytwierdzano proporce\u003cbr\u003e\nz osobistymi znakami rycerzy.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eO sile ataku kopią decydował przede\u003cbr\u003e\nwszystkim rozpęd rumaka, a nie tylko zamach jeźdźca, jak było to\u003cbr\u003e\ndawniej. Do nowego sposobu posługiwania się kopią dostosowano siodło,\u003cbr\u003e\nktóre wyposażono w wysokie łęki\u003cbr\u003e\n- przedni chronił brzuch rycerza, a tylny zapewniał pewne i wygodne\u003cbr\u003e\noparcie. Rozwój uzbrojenia spowodował wzrost wymagań\u003cbr\u003e\nstawianych koniom\u003cbr\u003e\nrycerskim, które stały się większe i cięższe.\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eźródło:\u003cbr\u003e\nNBP \/ Mennica Polska \/ Wikipedia\u003c\/p\u003e","brand":"Monety Online","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":56831554158918,"sku":null,"price":2250.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1009\/4205\/3702\/files\/308.jpg?v=1782071676","url":"https:\/\/monetyonline.shop\/products\/10-zl-historia-jazdy-polskiej-jezdziec-piastowski-2006","provider":"Monety Online","version":"1.0","type":"link"}