{"product_id":"2-zl-180-lat-bankowosci-centralnej-w-polsce-2009","title":"2 zł, 180 lat bankowości centralnej w Polsce, 2009","description":"\u003cp\u003eProducent: NBP - monety Nordic Gold\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eID: 847\u003c\/p\u003e\n\n              \u003cp\u003eMoneta obiegowa 2 zł - 180 lat bankowości centralnej w Polsce, 2009\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eNominał: 2 zł\u003cbr\u003e\nMetal: stop CuAl5Zn5Sn1\u003cbr\u003e\nStempel: zwykły\u003cbr\u003e\nŚrednica: 27,00 mm\u003cbr\u003e\nWaga: 8,15 g\u003cbr\u003e\nWielkość emisji: 1.300.000 szt.\u003cbr\u003e\nData emisji monet w NBP: 27.03.2009 r.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n  \u003cp\u003eMoneta obiegowa wybita z nordyckiego złota, czyli stopu Nordic Gold z okazji 180 rocznicy bankowości centralnej w Polsce. Ciekawie prezentuje się rewers monety, na którym widnieją wizerunki polskich monet z różnych okresów historycznych.\u003c\/p\u003e \u003cbr\u003e\n  \n\n\n\n\u003cp\u003eNarodowy Bank Polski wprowadził do obiegu zaprojektowane przez Ewę\u003cbr\u003e\nTyc-Karpińską trzy monety upamiętniające 180 lat bankowości centralnej\u003cbr\u003e\nw Polsce.\u003c\/p\u003e\n\n\n   \n\n\u003cp\u003eRewers złotej monety kolekcjonerskiej o nominale 200 zł przedstawia popiersie księcia Ksawerego Druckiego-Lubeckiego. W tle widoczny jest wizerunek siedziby Banku Polskiego w Warszawie przy placu Bankowym. Na awersie, poniżej orła, umieszczony jest wizerunek herbu Królestwa Polskiego z czasów powstania listopadowego.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eRewers srebrnej dziesięciozłotówki przedstawia popiersie Władysława Grabskiego, przysłonięte u dołu wizerunkiem banknotu o nominale 10 zł z 1919 roku, na którym widnieje ukośne faksymile podpisu Władysława Grabskiego. Na awersie monety, pod wizerunkiem orła, uwieczniony został budynek siedziby Banku Polskiego przy ulicy Bielańskiej w Warszawie.\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eDwuzłotówka została wybita stemplem zwykłym w stopie Nordic Gold. Awers przedstawia wizerunek godła Rzeczypospolitej Polskiej. Natomiast na rewersie monety umieszczono półkolem wizerunki pięciu monet: \u003cbr\u003e\ndwuzłotówki Królestwa Polskiego z 1831 roku, \u003cbr\u003e\nzłotówki Rzeczypospolitej Krakowskiej, \u003cbr\u003e\ndziesięciozłotówki z 1833 roku, \u003cbr\u003e\ndziesięciozłotówki wybitej z okazji 20. rocznicy wymarszu Pierwszej Kompanii Kadrowej,\u003cbr\u003e\npięciogroszówki okupacyjnej wybitej na monecie polskiej z 1939 roku.\u003c\/p\u003e \n\n\n\u003cp\u003eHistoria\u003cbr\u003e\nbankowości centralnej w Polsce\u003c\/p\u003e\n\n\n\u003cp\u003eW styczniu 1924 r. Sejm uchwalił słynną\u003cbr\u003e\nreformę\u003cbr\u003e\nwalutową, która pozwoliła przezwyciężyć katastrofę\u003cbr\u003e\nhiperinflacji i\u003cbr\u003e\nzwiązany z nią chaos w gospodarce. W kwietniu 1924 r. w miejsce\u003cbr\u003e\nzniszczonej inflacją marki polskiej wszedł do obiegu złoty, poprzednik\u003cbr\u003e\nnaszej obecnej jednostki pieniężnej. Zajął się tym utworzony wtedy Bank\u003cbr\u003e\nPolski - poprzednik Narodowego Banku Polskiego.\u003c\/p\u003e\u003cbr\u003e\n \n\n\u003cp\u003eBank Polski w Warszawie\u003cbr\u003e\nprzy Placu Bankowym 1\u003c\/p\u003e \n\n\n\u003cp\u003eTe trzy jubileusze mają\u003cbr\u003e\nswego wielkiego bohatera. Jest nim wybitny polityk, ekonomista, ojciec\u003cbr\u003e\nzłotego i współtwórca Banku Polskiego SA -\u003cbr\u003e\nWładysław Grabski\u003cbr\u003e\n(1874-1938).\u003cbr\u003e\nWypada w kilku zdaniach przypomnieć\u003cbr\u003e\ngenezę wymienionych wydarzeń z 1924 r.\u003cbr\u003e\nPaństwo polskie odrodziło się w końcu\u003cbr\u003e\n1918 r. Od\u003cbr\u003e\nniemieckich władz okupacyjnych przejęło instytucję emisyjną - Polską\u003cbr\u003e\nKrajową Kasę Pożyczkową. Emitowane przez nią marki polskie stały się\u003cbr\u003e\ntymczasowym, obowiązującym środkiem płatniczym.\u003cbr\u003e\nJednak już w grudniu 1918 r.\u003cbr\u003e\nzapowiedziano, że w\u003cbr\u003e\nprzyszłości zostanie utworzony Bank Polski. Nowy bank emisyjny miał\u003cbr\u003e\nnawiązywać swą nazwą do instytucji, która od 1828 r.\u003cbr\u003e\nzajmowała się\u003cbr\u003e\nsprawami monetarnymi i gospodarczymi w okresie krótkotrwałej\u003cbr\u003e\nautonomii\u003cbr\u003e\nKrólestwa Polskiego.\u003cbr\u003e\nW lutym 1919 r. zapowiedziano\u003cbr\u003e\nwprowadzenie złotego w\u003cbr\u003e\nmiejsce marki polskiej. Miało to być nawiązanie do długiej tradycji\u003cbr\u003e\nmonetarnej. Złoty polski był bowiem jednostką pieniężną stosowaną w\u003cbr\u003e\ndawnej Polsce już w końcu XV wieku. Nawet w czasach porozbiorowych, gdy\u003cbr\u003e\nw obiegu był obcy pieniądz, przywiązanie do złotego było silne. Złoty\u003cbr\u003e\npolski był np. odpowiednikiem 15 kopiejek w codziennych rachunkach.\u003cbr\u003e\nW odrodzonej w 1918 r. Polsce w obiegu\u003cbr\u003e\nbyła marka\u003cbr\u003e\npolska. Walcząc o ustalenie swych granic i dysponując nikłymi dochodami\u003cbr\u003e\nskarbowymi, Polska ciągle powiększała swe zadłużenie. Dług Skarbu\u003cbr\u003e\nfinansowano drukiem pieniądza. Szybko rósł jego obieg i\u003cbr\u003e\npodobnie szybko\u003cbr\u003e\nspadał kurs marki polskiej. W połowie 1923 r. inflacja osiągnęła fazę\u003cbr\u003e\nhiperinflacji. Ceny rosły z miesiąca na miesiąc w tempie 50% i wyższym.\u003cbr\u003e\nW połowie grudnia 1923 r. Władysław\u003cbr\u003e\nGrabski został\u003cbr\u003e\npremierem i jednocześnie zatrzymał tekę ministra skarbu. Zamierzał\u003cbr\u003e\nzrównoważyć budżet i pozyskać dochody z podatku majątkowego\u003cbr\u003e\noraz\u003cbr\u003e\nuniknąć pożyczek zagranicznych w obawie przed koncesjami politycznymi.\u003c\/p\u003e\n\n\n \n\n\u003cp\u003eWładysław Grabski\u003cbr\u003e\n(1874-1938) - ekonomista, historyk, polityk\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003eNa przełomie lat\u003cbr\u003e\n1923-1924 katastrofa monetarna była już oczywista.\u003cbr\u003e\nMiesięczny wzrost cen przekraczał 150%.\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eSejm w dniu 11 stycznia 1924 r.\u003cbr\u003e\nuchwalił ustawę o naprawie Skarbu Państwa i reformie walutowej. W dniu\u003cbr\u003e\n20 stycznia ustanowiono statut Banku\u003cbr\u003e\nPolskiego i\u003cbr\u003e\nnadano mu wyłączne prawo emisji banknotów. Organizacją Banku\u003cbr\u003e\nzajął się\u003cbr\u003e\npięcioosobowy komitet, któremu przewodniczył przyszły prezes\u003cbr\u003e\nStanisław\u003cbr\u003e\nKarpiński. Zgodnie z ówczesnymi wzorami powstał bank\u003cbr\u003e\ncentralny w formie\u003cbr\u003e\nprywatnej spółki akcyjnej, co miało zapewnić jego\u003cbr\u003e\nniezależność.\u003c\/p\u003e \n\n\n\u003cp\u003eAkcje\u003cbr\u003e\nBanku objęło 176 tys. akcjonariuszy. Skarb Państwa miał tylko 1% akcji.\u003cbr\u003e\nBank rozpoczął działalność 28 kwietnia 1924 r. Dokonał wymiany marek\u003cbr\u003e\npolskich w relacji 1.800.000 marek za 1 złotego. Złoty był\u003cbr\u003e\nrówny\u003cbr\u003e\nfrankowi złotemu (czyli szwajcarskiemu). Początkowo dobra sytuacja w\u003cbr\u003e\nbudżecie i bilansie płatniczym oraz zgromadzone rezerwy złota i dewiz\u003cbr\u003e\ndawały poczucie stabilizacji i zapewniały sukces reformy.\u003cbr\u003e\nJednak sukces reformy okazał się\u003cbr\u003e\nkrótkotrwały. W\u003cbr\u003e\n1924 r. wielki nieurodzaj zbóż i głęboki kryzys w przemyśle,\u003cbr\u003e\na w 1925\u003cbr\u003e\nr. załamanie w bilansie płatniczym radykalnie osłabiły kurs złotego.\u003cbr\u003e\nInterwencje walutowe Banku Polskiego były nieskuteczne. Bojąc się\u003cbr\u003e\nspadku skromnych rezerw złota i dewiz, Bank wycofał się z obrony kursu\u003cbr\u003e\nzłotego. Premier Grabski w listopadzie 1925 r. podał się do dymisji.\u003c\/p\u003e \n\n\n\u003cp\u003ePod wpływem sytuacji gospodarczej\u003cbr\u003e\nznów pojawił się deficyt\u003cbr\u003e\nbudżetu.\u003cbr\u003e\nRząd finansował wydatki emisją państwowych znaków\u003cbr\u003e\npieniężnych, w tym\u003cbr\u003e\nbilonu. Wróciła inflacja, którą nazwano inflacją\u003cbr\u003e\nbilonową. Ceny rosły w\u003cbr\u003e\ntempie rocznym przekraczającym 15%. Dopiero poprawa koniunktury\u003cbr\u003e\npoprawiła budżet i bilans płatniczy oraz zaczęła stabilizować kurs\u003cbr\u003e\nzłotego.\u003cbr\u003e\nUstabilizował się on ostatecznie w 1927\u003cbr\u003e\nr. dzięki\u003cbr\u003e\npożyczce międzynarodowej. Złoty pozostał walutą stabilną i silną do\u003cbr\u003e\nkońca okresu międzywojennego. Choć nie brakowało dyskusji o polityce\u003cbr\u003e\npieniężnej Banku Polskiego, to jednak - bez wątpienia - był on bardzo\u003cbr\u003e\nważną instytucją w Drugiej Rzeczypospolitej.\u003cbr\u003e\nW 1945 r. rozpoczął działalność\u003cbr\u003e\nNarodowy Bank\u003cbr\u003e\nPolski. Zaczął funkcjonować jako bank państwowy pod nadzorem ministra\u003cbr\u003e\nskarbu. NBP szybko skupił świetne kadry, w tym sztab\u003cbr\u003e\npracowników Banku\u003cbr\u003e\nPolskiego. Ich fachowe umiejętności i doświadczenie były wielką siłą\u003cbr\u003e\nNBP przez wiele lat.\u003cbr\u003e\nPoczątkowo NBP przyjął zasady\u003cbr\u003e\nskopiowane ze statutu\u003cbr\u003e\nBanku Polskiego. Zakładano, że będzie on bankiem emisyjnym,\u003cbr\u003e\nnieangażującym się w bezpośrednie finansowanie przedsiębiorstw. Jednak\u003cbr\u003e\nszybko gospodarka nakazowo-rozdzielcza zasadniczo zmieniła rolę NBP i\u003cbr\u003e\npieniądza. Już na początku 1946 r. powierzono NBP kontrolę finansową i\u003cbr\u003e\nbezpośrednie finansowanie górnictwa, hutnictwa i przemysłu\u003cbr\u003e\nwłókienniczego.\u003c\/p\u003e \n\n\n\u003cp\u003eNarodowy Bank Polski stopniowo stawał\u003cbr\u003e\nsię\u003cbr\u003e\nmonobankiem -\u003cbr\u003e\nmonopolistą w dziedzinie nie tylko emisji pieniądza, ale także\u003cbr\u003e\nudzielania kredytu i gromadzenia oszczędności. Innymi słowy, stawał się\u003cbr\u003e\nkolosem, ale zależnym od zewnętrznych decyzji politycznych i\u003cbr\u003e\nadministracyjnych. Złoty zaś stał się cieniem realizowanych\u003cbr\u003e\nplanów,\u003cbr\u003e\nbędąc wyłącznie walutą wewnętrzną, niewymienialną na inne waluty. Był\u003cbr\u003e\nteż z trudem wymienialny na towary, bo nieodłączną cechą gospodarki\u003cbr\u003e\ncentralnie planowanej były kolejki oraz braki na rynku. Nic więc\u003cbr\u003e\ndziwnego, że złotego wypierały dolar i inne waluty obce. \u003cbr\u003e\nJednak nawet w warunkach ustrojowych\u003cbr\u003e\nograniczających\u003cbr\u003e\nrolę banku centralnego NBP wykonywał prace, które\u003cbr\u003e\nprzyczyniały się do\u003cbr\u003e\nracjonalizacji procesu gospodarowania. Wymienić tu trzeba zwłaszcza\u003cbr\u003e\norganizowanie rozliczeń bezgotówkowych, obsługę budżetu,\u003cbr\u003e\ngospodarowanie\u003cbr\u003e\nskromnymi rezerwami dewizowymi i opracowywanie bilansu płatniczego oraz\u003cbr\u003e\ninnych syntetycznych bilansów gospodarki narodowej.\u003cbr\u003e\nDopiero koniec lat osiemdziesiątych\u003cbr\u003e\nzapoczątkował\u003cbr\u003e\npowrót złotego do świata prawdziwego pieniądza. Dzięki\u003cbr\u003e\nreformom udało\u003cbr\u003e\nsię przywrócić złotemu zdolność pełnienia funkcji narodowego\u003cbr\u003e\npieniądza,\u003cbr\u003e\na Narodowemu Bankowi Polskiemu nadano rolę banku centralnego,\u003cbr\u003e\nodpowiedzialnego za wartość polskiego pieniądza. Na początku 1990 r.\u003cbr\u003e\nproblemem był wysoki stopień dolaryzacji gospodarki. Zasoby pieniężne\u003cbr\u003e\nobejmowały w 75% waluty obce, a w 25% złote w gotówce i na\u003cbr\u003e\nrachunkach\u003cbr\u003e\nbankowych. W krótkim okresie udało się odwrócić\u003cbr\u003e\nte proporcje.\u003c\/p\u003e \n\n\n\u003cp\u003ePo wielu\u003cbr\u003e\nlatach odgórnego hamowania ruchu cen i zniekształcania ich\u003cbr\u003e\nstruktury\u003cbr\u003e\noraz wskutek odziedziczonego ogromnego deficytu, w 1989 r. doszło do\u003cbr\u003e\nwybuchu inflacji, która osiągnęła poziom czterocyfrowy, ale\u003cbr\u003e\ndość szybko\u003cbr\u003e\nzeszła do wymiaru dwucyfrowego. Wprowadzenie ograniczonej\u003cbr\u003e\nwymienialności złotego zbliżyło złotego do prawdziwego pieniądza.\u003cbr\u003e\nW 1995 r. przeprowadzono denominację\u003cbr\u003e\nzłotego, która\u003cbr\u003e\nprzeszła do historii jako \"skreślenie czterech zer\". Unormowanie\u003cbr\u003e\nsytuacji płatniczej pozwoliło też wówczas zapoczątkować\u003cbr\u003e\nkształtowanie\u003cbr\u003e\nkursu złotego na rynku walutowym oraz zapewnić złotemu status waluty\u003cbr\u003e\nwymienialnej według standardu międzynarodowego.\u003cbr\u003e\nDo istotnych zmian doszło po 1997 r.\u003cbr\u003e\nNowa\u003cbr\u003e\nKonstytucja zapewniła mocną pozycję Narodowego Banku Polskiego w\u003cbr\u003e\nsystemie instytucji publicznych i związała politykę pieniężną z nowym\u003cbr\u003e\norganem NBP - Radą Polityki Pieniężnej. Sprawowanie nadzoru nad bankami\u003cbr\u003e\npowierzono Komisji Nadzoru Bankowego, a jego realizację Generalnemu\u003cbr\u003e\nInspektoratowi nadzoru Bankowego, wydzielonemu w strukturze NBP. W ten\u003cbr\u003e\nsposób dbałość o złotego oraz czuwanie nad stabilnością\u003cbr\u003e\nsystemu\u003cbr\u003e\nfinansowego stały się głównymi celami działalności polskiego\u003cbr\u003e\nbanku\u003cbr\u003e\ncentralnego.\u003cbr\u003e\nPo wielu latach Narodowy Bank Polski\u003cbr\u003e\nstał się bankiem centralnym opartym na najlepszych wzorach.\u003cbr\u003e\nźródło:\u003cbr\u003e\nNarodowy Bank Polski \/ Mennica Polska S.A. \/ Wikipedia\u003c\/p\u003e","brand":"Monety Online","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":56831550226758,"sku":null,"price":149.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1009\/4205\/3702\/files\/847.jpg?v=1782071589","url":"https:\/\/monetyonline.shop\/products\/2-zl-180-lat-bankowosci-centralnej-w-polsce-2009","provider":"Monety Online","version":"1.0","type":"link"}