{"product_id":"2-zl-90-rocznica-utworzenia-najwyzszej-izby-kontroli-2009","title":"2 zł, 90. rocznica utworzenia Najwyższej Izby Kontroli, 2009","description":"\u003cp\u003eProducent: NBP - monety Nordic Gold\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eID: 874\u003c\/p\u003e\n\n              \u003cp\u003eMoneta obiegowa 2 zł - 90. rocznica utworzenia NIK, 2009\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eNominał: 2 zł\u003cbr\u003e\nMetal: stop CuAl5Zn5Sn1\u003cbr\u003e\nStempel: zwykły\u003cbr\u003e\nŚrednica: 27,00 mm\u003cbr\u003e\nWaga: 8,15 g\u003cbr\u003e\nWielkość emisji: 1.200.000 szt.\u003cbr\u003e\nData emisji monet w NBP: 4.02.2009 r.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\n\u003cp\u003eNa rewersie monety obiegowej został uwieczniony gmach, który jest siedzibą Najwyższej\u003cbr\u003e\nIzby Kontroli od jesieni 1985 roku. Budynek ten został wzniesiony w 1938 roku dla warszawskiego Urzędu\u003cbr\u003e\nWojewódzkiego według projektu architekta\u003cbr\u003e\nAntoniego Dygata, a swoim układem nawiązuje do barokowych\u003cbr\u003e\npałaców magnackich.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\n\n\u003cp\u003e\"...ktokolwiek grosz\u003cbr\u003e\npubliczny\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003edo swego rozporządzenia odbiera,\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003ewydatek onegoż usprawiedliwić winien.\"\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eMinister Skarbu Księstwa\u003cbr\u003e\nWarszawskiego, \u003cbr\u003e\nTadeusz Dembowski, 1808\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003eNajwyższa Izba Kontroli - to instytucja państwowa,\u003cbr\u003e\npodlegająca bezpośrednio Sejmowi i prowadząca kontrole w państwie. W\u003cbr\u003e\nzakresie NIK-u jest m.in.: kontrolowanie działalności\u003cbr\u003e\norganów państwa (administracji rządowej), NBP,\u003cbr\u003e\nosób prawnych działających na rzecz państwa, organizacji\u003cbr\u003e\npaństwowych. Głównym zadaniem prowadzonych przez NIK\u003cbr\u003e\nkontroli jest dostarczanie Sejmowi i opinii publicznej informacji o\u003cbr\u003e\ndziałaniach państwa, które są oceniane pod kątem:\u003cbr\u003e\nlegalności, gospodarności, celowości oraz rzetelności.\u003cbr\u003e\nSzczególną, konstytucyjną rolę zajmuje opinia NIK w\u003cbr\u003e\nprocedurze zatwierdzania przez Parlament sprawozdania budżetowego Rządu.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eHistoria NIK\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eNajwyższa Izba Kontroli została powołana 8 lutego 1919 na mocy dekretu\u003cbr\u003e\nwydanego przez Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z dnia\u003cbr\u003e\n7 lutego 1919 roku (Dziennik Praw Państwa Polskiego z 8 lutego 1919\u003cbr\u003e\nroku, numer 14, pozycja 183).\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eReaktywowana w 1949 jako organ niezależny od rządu, w latach\u003cbr\u003e\n1952-1957 w jej miejsce utworzono Ministerstwo Kontroli\u003cbr\u003e\nPaństwowej, przywrócona po 1957.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePo utworzeniu Księstwa Warszawskiego 1807 r., tworząc parlament czy też\u003cbr\u003e\nróżnego rodzaju organy, w tym organy Kontrolne skorzystano w\u003cbr\u003e\npewnej części ze wzorców francuskich. Na podstawie ustaleń\u003cbr\u003e\nDrezna 22 VII 1807 r. Napoleon I nadaje konstytucję Księstwu\u003cbr\u003e\nWarszawskiemu.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW ustawie o konstytucji nie ma jednak wskazań, co do funkcjonowania\u003cbr\u003e\nkontroli państwowej. W dniu 2 III 1809 r. rozpoczęła swoja działalność\u003cbr\u003e\nGłówna Izba Obrachunkowa (GIO), w związku z dekretem\u003cbr\u003e\nkróla Fryderyka Augusta. GIO przygotowywana była przez\u003cbr\u003e\nspecjalną komisję, pośród której dominowały dwie\u003cbr\u003e\nkoncepcje: francuska i pruska.\" Koncepcja francuska opierała się na\u003cbr\u003e\nwyposażeniu Izby w uprawnienia jurysdykcyjne oraz dość szerokie prawa\u003cbr\u003e\ndo czynności pokontrolnych, podczas gdy pruska Izba Obrachunkowa takich\u003cbr\u003e\nuprawnień nie posiadała, prowadząc zasadniczo kontrolę następczą, bez\u003cbr\u003e\nmożliwości odwołania się do jakichkolwiek środków\u003cbr\u003e\nimperatywnych\".\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eZdecydowano się na rozwiązanie francuskie, jednak uprawniania\u003cbr\u003e\nzastosowano takie jak w pruskiej Izbie. Wówczas zmniejszono\u003cbr\u003e\nznaczenie Sejmu a tym samym panujący mógł powoływać i\u003cbr\u003e\nkontrolować rząd za pomocą GIO. Do sprawnego pełnienia funkcji\u003cbr\u003e\nkontrolnych powołano Najwyższa Komisję Egzaminacyjną. Ustaliła ona co\u003cbr\u003e\nurzędnicy powinni umieć i jak należy sprawdzać pozyskiwane przez nich\u003cbr\u003e\numiejętności. Utworzono również trzyletnią Szkołę Prawną,\u003cbr\u003e\nWyższą Szkołę Nauk Administracyjnych z dwoma kierunkami Administracja i\u003cbr\u003e\nPrawo. Dążono do wykształcenia kadry urzędniczej, posiadających\u003cbr\u003e\nodpowiednia wiedzę.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eMinistrowi Skarbu podporządkowano Administrację Skarbową. Utworzono\u003cbr\u003e\njednostki administracyjne skarbu: Biuro Generalne Stempla, Dyrekcję\u003cbr\u003e\nLoterii oraz wydział Administracji Soli, Kasę Generalną, Dyrekcję\u003cbr\u003e\nGeneralną Dóbr i Lasów Narodowych, do lepszego\u003cbr\u003e\ndziałania GIO. Poza tym na obszarze Księstwa, czyli w terenie\u003cbr\u003e\nfunkcjonowały departamentalne Dyrekcje Skarbu wraz z Kasą\u003cbr\u003e\nGłówną Dochodów Publicznych. Dyrekcje podlegały\u003cbr\u003e\nna nadzorowi ministra prefektów.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eGłówna Izba Obrachunkowa składała się z prezesa,\u003cbr\u003e\nktóremu podlegało 4 konsyliarzy jako radcy obrachunkowi, 5\u003cbr\u003e\nrachmistrzów, 4 kancelistów, posługacz oraz\u003cbr\u003e\nasesorów powoływanych i odwoływanych przez króla.\u003cbr\u003e\nJeżeli dochód i rozchód przekraczał 500 zł\u003cbr\u003e\nrocznych rachunków wydawanych przez kasy publiczne, to te\u003cbr\u003e\nrachunki kontrolował GIO. Przysyłane one były w określonym terminie.\u003cbr\u003e\nÓwczesna kontrola GIO miała 2 etapy:\u003c\/p\u003e\n\n\n\n    \u003cp\u003e* formalny, dokonywali jej rachmistrze\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* legalny i zgodny z preliminarzem\u003cbr\u003e\nbudżetowym, realizowanym przez konsyliarzy i asesorów.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW razie jakichś niezgodności GIO na podstawie Dekretu mogło kontrolować\u003cbr\u003e\ngospodarność a nawet celowość wydatków. Ta kontrola jest\u003cbr\u003e\nmożliwa wówczas, gdy pieniądze nie wpłynęły, wpłynęły ale w\u003cbr\u003e\npóźniejszym terminie lub w innej walucie.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eO takich czy podobnych nieprawidłowościach, GIO informowało panującego\u003cbr\u003e\nza pomocą Rady Stanu.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eRok 1815 przyniósł zmiany nie tylko w kontroli, ale w\u003cbr\u003e\nterytorium i polityce Polski. Był to okres upadku Napoleona i obrady\u003cbr\u003e\nkongresu wiedeńskiego. Na jego podstawie utworzono Królestwo\u003cbr\u003e\nPolskie. Pomimo tego kontynuowano istnienie GIO z pewnymi zmianami.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePo nadaniu nowej konstytucji ogłoszonej 24 XII 1815 r., przez cara\u003cbr\u003e\nAleksandra I, art.78 poświęcono regulacji kontroli. Opisano w nim, że\u003cbr\u003e\nIzba zależy tylko od króla i że zajmuje się rewizją\u003cbr\u003e\nrachunków i zakwitowanie zdających rachunków.\u003cbr\u003e\nNazwę zmieniono z GIO na Izbę Obrachunkową Królestwa\u003cbr\u003e\nPolskiego, z prezesem na czele.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eDziałalność Izby polegała na kontroli rachunków państwowych\u003cbr\u003e\noraz informowaniu o niedociągnięciach władz wyższych. W razie\u003cbr\u003e\nniezgodności trzyosobowy skład powoływany przez Izbę, wydawał wyrok.\u003cbr\u003e\nMógł on nakazać zapłatę zaległości w określonym terminie.\u003cbr\u003e\nMożliwość nakładania kar pieniężnych wiązała się z możliwością\u003cbr\u003e\nzaskarżenia wyroków do Rady Stanu, w ciągu trzech miesięcy.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKontroli dokonywano w 2 etapach:\u003c\/p\u003e\n\n\n\n    \u003cp\u003e* w pierwszej części przez niższych\u003cbr\u003e\nfunkcjonariuszy II klasy\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* druga przez rachmistrzów I\u003cbr\u003e\nklasy\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eIzba miała możliwość prowadzenia tzw. superwizji. Polegało to na\u003cbr\u003e\nsporządzaniu kwartalnych sprawozdań oraz ogólnego raportu o\u003cbr\u003e\ncałorocznym finansowym stanie państwa i przekazaniu go panującemu.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eDo pomocy Izbie utworzono Prokuratora Generalnego, powołanego na\u003cbr\u003e\npodstawie dekretu z 24 XI 1816 r. Podlegał on rządowi.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePonieważ pojawiały się głosy krytykujące ówczesną Izbę oraz\u003cbr\u003e\njej zakres działania, wprowadzono nowe regulacje dekretem z 9(21) VIII\u003cbr\u003e\n1821 r. Dekret stwierdzał, że Izba to organ scentralizowany z siedzibą\u003cbr\u003e\nw Warszawie. Prezes powoływany przez króla na wniosek\u003cbr\u003e\nnamiestnika, kierował pracami Izby. Składał się on z 4\u003cbr\u003e\nczłonków.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNadano Izbie możliwość składania uwag do projektu budżetu. Tak też\u003cbr\u003e\nzmiany zatwierdzano po zgodzie panującego lub namiestnika oraz po\u003cbr\u003e\nzapoznaniu się z opinią Izby.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKontrola Izby stała się następcza, merytoryczna i formalna wraz z\u003cbr\u003e\nkryteriami legalności, gospodarności oraz celowości\u003cbr\u003e\nwydatków. Izba mogła udzielić zatwierdzenia, jeśli z\u003cbr\u003e\nrachunkiem było wszystko w porządku, jeśli jednak miała zastrzeżenia\u003cbr\u003e\nmogły one być formalne lub merytoryczne. Jeżeli było to uchybienie\u003cbr\u003e\nformalne to \"Izba mogła nałożyć karę pieniężną do wysokości stu złotych\u003cbr\u003e\npolskich\". Przy uchybieniu merytorycznym również \"orzekano\u003cbr\u003e\nkarę pieniężną tzw. Decess, z tym że jeśli podstawą była pomyłka,\u003cbr\u003e\nkończyło się na obowiązku spłaty wyznaczonej kwoty, jeśli uchybienie\u003cbr\u003e\nbyło skutkiem przeniewierzenia Izba zawiadamiała odpowiednią Komisję\u003cbr\u003e\nRządową celem wszczęcia postępowania sądowego\".\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eIzba zdawała relacje ogólne w trzech częściach:\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003ea) fundusze pozostające pod kontrola tzw. Komisji Skarbu\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eb) fundusze pozostające do dyspozycji innych Komisji Rządowych\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003ec) fundusze depozytowe\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eIzba Obrachunkowa w porównaniu z GIO maiła\u003cbr\u003e\nwówczas szersze uprawnienia, dostosowane do polskich\u003cbr\u003e\nrealiów. Izba była w większej mierze podporządkowana\u003cbr\u003e\nNamiestnikowi, który sprawował nad nią nadzór.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eDekretem z 29 I 1831 r. wprowadzono zmianę, co do wyboru prezesa Izby.\u003cbr\u003e\nZwiązane jest to z powstaniem listopadowym oraz detronizacją cara,\u003cbr\u003e\nktóremu Izba podlegała.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePodczas chwilowo odzyskanej niepodległości nowy Rząd starał się\u003cbr\u003e\nsprawnie funkcjonować w okresie powstania. Organizowano i powoływano\u003cbr\u003e\nnowe organy do pomocy powstańcom i do walki z Rosją.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eJednak po pewnym czasie powstanie upadło i nastąpiły represje wobec\u003cbr\u003e\npowstańców. Car zlikwidował część organów\u003cbr\u003e\npaństwowych w Królestwie, nadając tzw. Statut Organiczny 26\u003cbr\u003e\nII 1832 r. Wskazywano w nim, że na czele Najwyższej Izby Obrachunkowej\u003cbr\u003e\n( nazwa przekształcona z Izby Obrachunkowej), zajmującej się rachunkami\u003cbr\u003e\nKrólestwa, stał Kontroler Generalny. Był on członkiem Rady\u003cbr\u003e\nAdministracyjnej i Rady Stanu. Poszerzono również zakres\u003cbr\u003e\nkontroli. Komisji Rządowej Wojny nadano pełnomocnictwo kontroli oraz\u003cbr\u003e\npowołano specjalny komitet. Obliczał on straty, jakie\u003cbr\u003e\nponiósł skarb państwa i poszczególni obywatele w\u003cbr\u003e\nokresie powstania. Miał też sprawdzić stan majątkowy\u003cbr\u003e\nKrólestwa.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePodczas składanych ogólnych sprawozdań o stanie finansowym\u003cbr\u003e\npaństwa \"Izba opracowała wiele uwag dotyczących m.in. postulatu zmiany\u003cbr\u003e\nw obowiązującej od 1811 r. w Królestwie opłaty stemplowej,\u003cbr\u003e\nusunięcia niegospodarności w lasach rządowych, zalecała połączenie\u003cbr\u003e\nKomisji Emerytalnej z Komisją Ubezpieczeń, podnosiła niedogodności\u003cbr\u003e\nopłat monopolu tytoniowego oraz wnioskowała zakończenie praktykowanego\u003cbr\u003e\nwydzierżawienia niestałych dochodów miast\u003cbr\u003e\nKrólestwa, opowiadała się za rozszerzeniem działalności\u003cbr\u003e\nlombardu warszawskiego. Należy dodać, iż NIO nie tylko kontrolowała\u003cbr\u003e\nwykonanie budżetu Królestwa, lecz także aktywnie\u003cbr\u003e\nuczestniczyła w fazie jego układania.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eRok 1863 to następny ruch narodowowyzwoleńczy tzw. powstanie\u003cbr\u003e\nstyczniowe. Niestety jak poprzednie nie trwało długo i zostało krwawo\u003cbr\u003e\nstłumione. Po jego upadku car zlikwidował resztę polskiego aparatu\u003cbr\u003e\npaństwowego, likwidując tym samym resztkę polskości, rozpoczynając\u003cbr\u003e\nzaostrzoną rusyfikację.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eLikwidacja nie ominęła też kontroli państwowej, dokonanej 1(13)I 1867\u003cbr\u003e\nr., kiedy to NIO przestało istnieć. Kontrola ta została przeniesiona do\u003cbr\u003e\nPetersburga i zastąpiona rosyjskimi organami na terenie\u003cbr\u003e\nKrólestwa. Były to cztery Izby z siedzibami kolejno w\u003cbr\u003e\nWarszawie, Lublinie i w Łomży. Podlegały one kierownictwu w\u003cbr\u003e\nPetersburgu. Na czele każdej z Izb stał zarządzający. Do jego\u003cbr\u003e\ndyspozycji należeli zastępcy i pomocniczy. Inspektorami byli starsi i\u003cbr\u003e\nmłodsi rewidenci oraz rachmistrz.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eAby odpowiednio dokończyć rewizje rachunków do 1867.\u003cbr\u003e\nPowołano Czasową Izbę Kontrolującą w Warszawie. Jej rozwiązanie\u003cbr\u003e\nnastępowało z dniem ukończenia wyznaczonego zadania.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eTaki stan rzeczy związany z kształtem kontroli przetrwał do 1919 r.,\u003cbr\u003e\nkiedy to na nowo tworzona organ kontroli.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePodsumowując dokonania GIO a w późniejszym czasie NIO, była\u003cbr\u003e\nto kontrola państwowa znajdująca się na czele ówczesnych\u003cbr\u003e\neuropejskich kontroli. Rozwijała się ona w dobie wojen, gdzie Polska\u003cbr\u003e\nnaprzemiennie odzyskiwała i traciła wolność, by ostatecznie zostać jej\u003cbr\u003e\npozbawioną. Pierwsze początki kontroli w Polsce jako wyodrębnionego\u003cbr\u003e\norganu, oparte były na wzorcach francuskich. Ulegała ona\u003cbr\u003e\nprzekształceniom dostosowując zasady kontroli do realiów\u003cbr\u003e\npolskich.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNajwiększym dokonaniem ówczesnej kontroli była możliwość\u003cbr\u003e\nwglądu do projektu budżetu, kontrola wykonania budżetu oraz możliwość\u003cbr\u003e\nkontroli pod względem kryteriów legalności, gospodarności\u003cbr\u003e\nczy celowości wydatków.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePolska odzyskując niepodległość po I wojnie światowej nareszcie mogła\u003cbr\u003e\nrozpocząć kształtowanie swojego terytorium oraz organów\u003cbr\u003e\nadministracyjnych państwa. Dotyczy to również kontroli,\u003cbr\u003e\nktóra na podstawie dekretu z 7 II 1919 r. powołała do życia\u003cbr\u003e\nNajwyższą Izbę Kontroli Państwa. Na jego czele stał Naczelnik Państwa,\u003cbr\u003e\nktórym w tamtym okresie był Józef Piłsudski. NIKP\u003cbr\u003e\nzajmował się:\u003c\/p\u003e\n\n\n\n    \u003cp\u003e* kontrolą rachunków władz\u003cbr\u003e\ncywilnych wojskowych, zakładów, przedsiębiorstw państwowych,\u003cbr\u003e\nurzędów oraz kontrola rachunków związanych z\u003cbr\u003e\nmajątkiem państwowym,\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* kontrolą rachunków\u003cbr\u003e\nzakładów, fundacji, instytucji, funduszów\u003cbr\u003e\nniepaństwowych otrzymujących dotację ze Skarbu Państwa\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* kontrolą rachunków\u003cbr\u003e\nwydatków dochodów majątków i\u003cbr\u003e\ndługów wyższych jednostek samorządowych oraz większych miast.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNIKP miał do dyspozycji trzy rodzaje kontroli: Wstępną( związana była w\u003cbr\u003e\nszczególności z inwestycjami państwowymi), Następczą( zwana\u003cbr\u003e\nrównież represyjna), Formalną ( przedstawiają stan\u003cbr\u003e\nfaktyczny). W skład NIKP wchodzili: prezes, wiceprezes, radcy. Aparat\u003cbr\u003e\nkontroli podlegał Naczelnikowi, ale miał pewien zawiązek z Sejmem. Do\u003cbr\u003e\npomocy NIKP powołano 3 Izby terenowe. Ich siedzibami były Warszawa,\u003cbr\u003e\nKielce, Lwów. W późniejszym czasie dołączyła w\u003cbr\u003e\nKowlu, Poznaniu i Krakowie.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW 1921 roku nastąpiły kolejne zmiany związane z kontrola państwową.\u003cbr\u003e\nPowodem było nadanie nowej konstytucji tzw. Konstytucji Marcowej 17 III\u003cbr\u003e\n1921 r. Ustawa z 3 czerwca 1921 roku o kontroli państwowej, powoływała\u003cbr\u003e\ndo istnienia Najwyższą Izbę Kontroli, zastępując tym samym NIKP.\u003cbr\u003e\nZałożono, że będzie ona działała kolegialnie, podlegając Prezydentowi\u003cbr\u003e\nRP, jednak pozostając niezależnym od Rządu. NIK działało na podstawie 2\u003cbr\u003e\nzasad:\u003c\/p\u003e\n\n\n\n    \u003cp\u003e* każdego roku zobowiązana była do\u003cbr\u003e\nuchwalania budżety na następny rok\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* przedstawienie rządowi sprawozdania z\u003cbr\u003e\ncorocznego zamknięcia rachunków państwowych.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW porównaniu do kontroli z 1919 obecna posiadała dwa rodzaje\u003cbr\u003e\nkontroli była to kontrola faktyczna i następcza. Zrezygnowano z\u003cbr\u003e\nwstępnej, ponieważ wiele osób miało wątpliwości, co do\u003cbr\u003e\nskuteczności działania wstępnego rodzaju kontroli. Skład kontroli\u003cbr\u003e\npaństwowej ustalony był w ustawie, która wskazywała, że\u003cbr\u003e\ndzielił się on na: prezesa NIK wraz z dwoma wiceprezesami, NIK, Izby\u003cbr\u003e\nOkręgowe Kontroli.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e\"Prezes NIK był równorzędny ministrom, aczkolwiek nie\u003cbr\u003e\nwchodził w skład rządu, natomiast mógł zabierać głos na\u003cbr\u003e\nposiedzeniach Sejmu i Senatu, uczestnicząc osobiście lub delegując\u003cbr\u003e\nswych zastępców. Na żądanie Sejmu lub Senatu obowiązany był\u003cbr\u003e\nudzielać informacji lub wyjaśnień. Do uprawnień Prezesa NIK należało\u003cbr\u003e\ncoroczne przesyłanie Ministrowi Skarbu preliminarza budżetowego Izby\u003cbr\u003e\ncelem włączenia do budżetu państwa.\"\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNIK dzieliło się na: Kolegium NIK, 4 departamenty, Wydział Personalny.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKolegium NIK zajmowało się:\u003c\/p\u003e\n\n\n\n    \u003cp\u003e* sprawami związanymi z odwołaniem od\u003cbr\u003e\norzeczeń Departamentów i Izb Okręgowych\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* zamknięciem rachunków rok\u003cbr\u003e\nubiegły\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* sprawozdaniami związanymi z uwagami do\u003cbr\u003e\nbudżetu\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* ustalaniem zasad kontroli oraz\u003cbr\u003e\nrachunkowych i kasowych przepisów\u003c\/p\u003e\n\n    \u003cp\u003e* sprawy do rozstrzygnięcia powierzone\u003cbr\u003e\nprzez Prezesa NIK\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eIlość departamentów ustalał Prezes NIK. W departamentach\u003cbr\u003e\npowoływano kolegia. Orzeczenia kolegiów\u003cbr\u003e\ndepartamentów były natychmiastowo wykonywane. Od decyzji\u003cbr\u003e\nkolegiów można było się odwołać do Kolegium NIK. Każdy\u003cbr\u003e\nkontrolowany podmiot miał na to 14 dni.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eZadaniem Kolegialnych departamentów było wypowiedzenie się o\u003cbr\u003e\nrewizji faktycznej i następczej oraz odnośnie zamknięcia\u003cbr\u003e\nposzczególnych rachunków.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNa Kolegium NIK składali się – prezes, 2\u003cbr\u003e\nwiceprezesów, dyrektorzy departamentów oraz ich\u003cbr\u003e\nzastępcy. W skład Departamentów wchodzili: dyrektor, radcy,\u003cbr\u003e\nreferenci, sekretarze, pomocnicy referentów, rachmistrzowie\u003cbr\u003e\ni kancelistów. Wydział Personalny składał się z - naczelnik,\u003cbr\u003e\nradcy, referenci, archiwiści, rachmistrze, kanceliści.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eIzby Okręgowe Kontroli są organem równorzędnym do\u003cbr\u003e\ndepartamentów NIK. W Izbie tej działało kolegium a jej skład\u003cbr\u003e\nzłożony był z prezesa, naczelników wydziału, wiceprezesa,\u003cbr\u003e\nsekretarzy, radców, referenci, archiwiści, rachmistrze,\u003cbr\u003e\nkanceliści oraz pomocnicy referentów.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e\"Na pozycję i rolę NIK pewien wpływ wywarła Konstytucja z 23 Kwietnia\u003cbr\u003e\n1935 roku (Konstytucja Kwietniowa), która stanowiła, że\u003cbr\u003e\nkontrola państwowa jest jednym z organów - obok rządu,\u003cbr\u003e\nSejmu, Senatu i sądów - pozostającym pod zwierzchnictwem\u003cbr\u003e\nPrezydenta Rzeczypospolitej (art.3). W ten sposób\u003cbr\u003e\nKonstytucja podporządkowała NIK Prezydentowi RP, co znalazło\u003cbr\u003e\nodzwierciedlenie w prerogatywach Prezydenta do powoływania i\u003cbr\u003e\nodwoływania prezesa NIK. W myśl Konstytucji (art. 77) NIK działała na\u003cbr\u003e\nzasadzie kolegialności, niezawisłości i niezależności od rządu.\u003cbr\u003e\nZasadnicze zadania pozostały niezmienne. NIK powoływana była do\u003cbr\u003e\nkontroli pod względem finansowym gospodarki państwa oraz\u003cbr\u003e\nzwiązków publicznoprawnych, badania zamknięć\u003cbr\u003e\nrachunków państwowych oraz corocznego przedstawienia\u003cbr\u003e\nwniosków o absolutorium dla rządu.\"\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKolejne lata związane są z okresem II wojny światowej. Po wkroczeniu\u003cbr\u003e\nNiemców na obszar państwa polskiego wszelka polskość\u003cbr\u003e\nprzestała istnieć i funkcjonować dotyczy to całego aparatu państwowego\u003cbr\u003e\ni nie tylko.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eTak też \"przyjęcie po II wojnie światowej nowego ustroju\u003cbr\u003e\nspołeczno-politycznego, gospodarczego nie pozostało bez wpływu na\u003cbr\u003e\nkształt kontroli państwowej. Tuż po II wojnie światowej nie\u003cbr\u003e\nreaktywowano NIK. Początkowo jej funkcje kontrolne sprawowało Prezydium\u003cbr\u003e\nKrajowej Rady Narodowej za pośrednictwem Biura Kontroli. Następnie od\u003cbr\u003e\nwejścia w życie ustawy konstytucyjnej z 1947 r., Biuro Kontroli\u003cbr\u003e\nusytuowane zostało przy Radzie Państwa, która przejęła\u003cbr\u003e\nkompetencje Prezydium KRN.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eReaktywowanie NIK, zapowiadane we wspomnianej ustawie konstytucyjnej z\u003cbr\u003e\n1947 r., nastąpiło na mocy ustawy z dnia 9 marca 1949 r. o kontroli\u003cbr\u003e\npaństwowej. W świetle tej ustawy NIK stanowiła organ kontroli\u003cbr\u003e\nniezależny od rządu, bezpośrednio podporządkowany Radzie Państwa,\u003cbr\u003e\npowołany przede wszystkim do kontroli działalności naczelnych władz i\u003cbr\u003e\nurzędów w dziedzinie administracji publicznej i gospodarki\u003cbr\u003e\nnarodowej.\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eNIK obejmował kontrolą również działania\u003cbr\u003e\nterenowych organów administracji i jednostek gospodarki, ale\u003cbr\u003e\ntylko w zakresie niezbędnym dla oceny prawidłowości działania\u003cbr\u003e\nnaczelnych i centralnych organów administracji. NIK\u003cbr\u003e\nfunkcjonowała na zasadzie kolegialności. Kolegium tworzyli Prezes NIK\u003cbr\u003e\njako przewodniczący oraz wice prezesi. W swej działalności kontrolnej\u003cbr\u003e\nNIK mogła się posługiwać kryterium legalności, rzetelności,\u003cbr\u003e\ngospodarności, celowości w działalności finansowej, gospodarczej i\u003cbr\u003e\norganizacyjno-administracyjnej oraz zgodności z ustalonymi wytycznymi\u003cbr\u003e\npolityki państwowej i planami gospodarczymi.\"\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eźródło: NBP \/\u003cbr\u003e\nMennica Polska SA \/ NIK \/ Wikipedia\u003c\/p\u003e","brand":"Monety Online","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":56831548326214,"sku":null,"price":24.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1009\/4205\/3702\/files\/874.jpg?v=1782071568","url":"https:\/\/monetyonline.shop\/products\/2-zl-90-rocznica-utworzenia-najwyzszej-izby-kontroli-2009","provider":"Monety Online","version":"1.0","type":"link"}