{"product_id":"2-zl-historia-jazdy-polskiej-szwolezer-gwardii-cesarza-napoleona-i-2010","title":"2 zł, Historia Jazdy Polskiej - Szwoleżer Gwardii Cesarza Napoleona I, 2010","description":"\u003cp\u003eProducent: NBP - monety Nordic Gold\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eID: 877\u003c\/p\u003e\n\n              \u003cbr\u003e\n\u003cp\u003eMoneta obiegowa 2 zł -\u003cbr\u003e\nHistoria Jazdy Polskiej - Szwoleżer Gwardii Cesarza Napoleona I, 2010\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNominał: 2 zł\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eMetal: stop\u003cbr\u003e\nCuAl5Zn5Sn1\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eStempel:\u003cbr\u003e\nzwykły\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eŚrednica:\u003cbr\u003e\n27,00 mm\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eWaga: 8,15 g\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eWielkość emisji:\u003cbr\u003e\n1.400.000 szt.\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eData emisji monet w NBP:\u003cbr\u003e\n10.03.2010 r.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eNBP emituje serię monet\u003cbr\u003e\n\"Historia Jazdy Polskiej\" od 2006 roku. W serii ukazują się 200-złotowe\u003cbr\u003e\nmonety złote, 10-złotowe monety srebrne oraz dwuzłotowe monety ze stopu\u003cbr\u003e\nNordic Gold.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eTrzecim tematem w tej serii był \"Husarz - XVII wiek\". Piątą i zarazem\u003cbr\u003e\nostatnią monetą z tej serii będzie moneta Ułan II Rzeczypospolitej.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\u003cp\u003eSamosierra, mal. January\u003cbr\u003e\nSuchodolski\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\n\n\u003cp\u003e1 Pułk\u003cbr\u003e\nSzwoleżerów-Lansjerów Gwardii Cesarskiej,\u003cbr\u003e\nwłaściwie 1 Pułk Lekkokonny (Polski) Gwardii Cesarskiej, (fr. 1er Régiment de\u003cbr\u003e\nchevau-légers (polonais) de la Garde Impériale),\u003cbr\u003e\noddział polskich szwoleżerów z epoki napoleońskiej.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eWchodził w skład Gwardii Cesarskiej I Cesarstwa Francuskiego. Wziął\u003cbr\u003e\nudział w między innymi bitwach pod Wagram, nad Berezyną i pod Hanau\u003cbr\u003e\noraz szarży na przełęczy Somosierra.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePoczątki\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eStarania Polaków o utworzenie prestiżowego oddziału w\u003cbr\u003e\nGwardii cesarza datowały się już od 1804 roku. Napoleon skłonił się ku\u003cbr\u003e\ntemu podczas kampanii 1806 w Polsce. Towarzyszyła mu Gwardia Honorowa\u003cbr\u003e\nPolska złożona z młodzieży arystokratycznej i średnioszlacheckiej,\u003cbr\u003e\nktórej dowódcami byli późniejsi\u003cbr\u003e\noficerowie pułku. Gwardziści odznaczyli się pod Pułtuskiem i Łopacinem.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003eNie wiadomo, czy ostateczna decyzja o utworzeniu oddziału polskich\u003cbr\u003e\nszwoleżerów gwardii wiązała się z myślą o swoistym\u003cbr\u003e\nzabezpieczeniu wierności polskiego ziemiaństwa, wcale nie tak\u003cbr\u003e\njednomyślnie popierającego Napoleona, czy stanowiła dowód\u003cbr\u003e\nuznania cesarza dla wkładu Polaków w jego zwycięstwa.\u003cbr\u003e\nUtworzony 9 kwietnia 1807 pułk miał być jednostką elitarną. Składał się\u003cbr\u003e\nwyłącznie z ochotników przyjmowanych z zachowaniem cenzusu\u003cbr\u003e\nmajątkowego[1] i stanowego - chłopów do pułku nie\u003cbr\u003e\nprzyjmowano.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eW efekcie korpus oficerski pułku stanowili prawie w całości\u003cbr\u003e\nprzedstawiciele rodów magnackich i bogatej szlachty, a\u003cbr\u003e\nżołnierzami była w większości szlachta[2]. Wzbudziło to pewne\u003cbr\u003e\nniezadowolenie wśród weteranów,\u003cbr\u003e\nktórymi mieli dowodzić niedoświadczeni młokosi. Dla\u003cbr\u003e\nniektórych doświadczonych legionistów zabrakło\u003cbr\u003e\nmiejsc oficerskich. Pułk formował się w koszarach Mirowskich w\u003cbr\u003e\nWarszawie.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003ePierwsza kompania pierwszego szwadronu w sile 125 koni pod\u003cbr\u003e\ndowództwem Tomasza Łubieńskiego gotowa była do wymarszu do\u003cbr\u003e\nFrancji w czerwcu 1807. Publiczny pokaz umiejętności szwoleżerskich\u003cbr\u003e\nwzbudził wśród warszawiaków powszechne uznanie.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\u003cp\u003eSzwoleżerowie w bitwie,\u003cbr\u003e\nmal. Juliusz Kossak\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003e(niewłaściwe są barwy\u003cbr\u003e\nproporczyków,\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003ektóre były\u003cbr\u003e\namarantowe u góry i białe u dołu)\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003eOrganizacja,\u003cbr\u003e\numundurowanie i uzbrojenie\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eWedług pierwotnego Ordre de Bataille dowódcą pułku został\u003cbr\u003e\nWincenty Krasiński (ojciec poety Zygmunta). Dowódcami\u003cbr\u003e\nczterech szwadronów byli: Tomasz Łubieński, Ferdynand\u003cbr\u003e\nStokowski, Jan Kozietulski i Henryk Kamieński. Każdy szwadron dzielił\u003cbr\u003e\nsię na dwie kompanie (półszwadrony) po 125 żołnierzy każda.\u003cbr\u003e\nW skład kompanii wchodziło 5 plutonów.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eWśród dowódców plutonów\u003cbr\u003e\nbyli[3]: Antoni Potocki, Paweł Jerzmanowski, Łukasz Wybicki (syn\u003cbr\u003e\nJózefa Wybickiego), Józef Szymanowski,\u003cbr\u003e\nJózef Jankowski, Seweryn Fredro. Stanowiska\u003cbr\u003e\npodpułkowników (grosmajorów) i jednocześnie\u003cbr\u003e\ninstruktorów objęli Francuzi: Charles Delaitre z\u003cbr\u003e\nmameluków gwardii i Pierre Dautancourt z żandarmerii\u003cbr\u003e\nwyborowej. Stan pułku liczył 60 oficerów i ok. 1000\u003cbr\u003e\nżołnierzy. W 1812 r. sformowano piąty szwadron, dowództwo\u003cbr\u003e\nktórego objął Paweł Jerzmanowski.\u003c\/p\u003e \n\n\n\n\u003cp\u003eNa początku 1813 roku do pułku włączono resztki 3 Pułku\u003cbr\u003e\nSzwoleżerów Litewskich, oddział żandarmów\u003cbr\u003e\nlitewskich i kompanię Tatarów co zwiększyło liczbę kompanii\u003cbr\u003e\ndo trzynastu. W maju i czerwcu tego roku zwiększono liczbę kompanii do\u003cbr\u003e\npiętnastu (117 oficerów i 1775 żołnierzy). W grudniu 1813\u003cbr\u003e\nroku przywrócono starą organizację pułku, czyli 4 szwadrony\u003cbr\u003e\ni 8 kompanii. Z reszty sformowany został 3 pułk eklererów\u003cbr\u003e\ngwardii pod dowództwem Jana Kozietulskiego. Polscy\u003cbr\u003e\nszwoleżerowie gwardii byli oczywiście na żołdzie francuskim. W 1809\u003cbr\u003e\nroku (po bitwie pod Somosierrą) pułk został zaliczony do Starej Gwardii.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW starszeństwie oddziałów następował po strzelcach konnych,\u003cbr\u003e\na wyprzedzał mameluków. Po pierwszej abdykacji Napoleona (6\u003cbr\u003e\nkwietnia 1814) połączono szwoleżerów i eklererów\u003cbr\u003e\nw jeden pułk wyłączając z niego szwadron Pawła Jerzmanowskiego,\u003cbr\u003e\nktóry udał się ze swoim wodzem na Elbę. 1 maja 1814 r.\u003cbr\u003e\nwyłączono pułk z armii francuskiej i włączono do polskiej, a 7 czerwca\u003cbr\u003e\nw Saint Denis zaprezentował on się przed nowym wodzem, wielkim księciem\u003cbr\u003e\nKonstantym i wyruszył do Polski[4].\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eProjektując mundury szwoleżerów wzorowano się na kawalerii\u003cbr\u003e\nnarodowej sprzed 1794 r. Granatowa kurtka miała amarantowy[5] kołnierz,\u003cbr\u003e\nmankiety i wyłogi. Obcisłe granatowe spodnie (rajtuzy) były podszyte\u003cbr\u003e\nskórą i ozdobione amarantowym, pojedynczym lampasem[6].\u003cbr\u003e\nKołnierz i wyłogi munduru paradnego zdobił dodatkowo srebrny wężyk, a\u003cbr\u003e\nrajtuzy dwa amarantowe lampasy (mundury paradne oficerskie były\u003cbr\u003e\nbiało-amarantowe). Wysokie na 22 cm czapki miały blachę naczelną z\u003cbr\u003e\nmosiądzu (oficerowie ze srebra) ze wschodzącym słońcem i złotą literą\u003cbr\u003e\n\"N\" na srebrnym tle oraz srebrne (oficerowie) lub białe (żołnierze)\u003cbr\u003e\nkordony. W wersji paradnej nad czapką powiewała 47 centymetrowa kita z\u003cbr\u003e\nczaplich, strusich lub kapłonich białych piór, a z boku\u003cbr\u003e\ndoczepiona była kokarda \"tricolore\" ze srebrnym krzyżem kawalerskim.\u003cbr\u003e\nOficerowie nosili granatowe, a żołnierze białe płaszcze.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eSzwoleżerowie byli uzbrojeni w szable, początkowo pruskie, kiepskiej\u003cbr\u003e\njakości, a od marca 1809 we francuskie. Również pruskie\u003cbr\u003e\nkarabinki i pistolety wymieniono stopniowo na francuskie mousquetonnes\u003cbr\u003e\n(karabinki jazdy). Lance o długości 2,08 m z biało-amarantowymi\u003cbr\u003e\nproporczykami otrzymali dopiero na przełomie 1809 i 1810 r, po bitwie\u003cbr\u003e\npod Wagram, gdzie odebrali lance austriackim ułanom i dalej szarżowali\u003cbr\u003e\nz nimi. Wtedy też zmieniono nazwę oddziału na lansjerów (fr.\u003cbr\u003e\n1er Régiment de Lanciers de la Garde Impériale).\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eHymnem pułkowym był\u003cbr\u003e\n\"Marsz trębaczy\":\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n \u003cp\u003eWitamy was, witamy was,\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eJeżeliście nasi kochajcie nas, kochajcie\u003cbr\u003e\nnas.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eWitamy was, witamy was,\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eJeżeliście wrogi szanujcie nas,\u003cbr\u003e\nszanujcie nas.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eDo zwycięstw przywykli wkraczamy do was,\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eObejścia wzglęgnego żądamy po was,\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eA wy się nic złego, a wy się nic złego\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eNie bójcie od nas!\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eDo zwycięstw przywykli wkraczamy do was,\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003ePolacy po świecie wojujemy was!\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eMy za Polskę naszą i za sławę naszą\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eWojujemy was! [7]\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\u003cp\u003eSzwoleżer w letnim\u003cbr\u003e\nmundurze polowym,\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003eBitwa pod Samosierrą,\u003cbr\u003e\nmal. Juliusz Kossak\u003c\/p\u003e\n\n\n\u003cp\u003eSzlak bojowy\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eHiszpania\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePułk został partiami wysłany do Hiszpanii. W boju po raz pierwszy\u003cbr\u003e\nznalazł się 14 lipca 1808 r. pod Medina de Rio Seco (dwa szwadrony pod\u003cbr\u003e\ndowództwem Kozietulskiego).\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e30 listopada 1808 roku doszło do najsłynniejszej w historii\u003cbr\u003e\nszwoleżerów szarży, na przełęczy Somosierra. Brał w niej\u003cbr\u003e\nudział 3. szwadron dowodzony zastępczo przez Kozietulskiego. Szwadron\u003cbr\u003e\nbył tego dnia odkomenderowany do bezpośredniej asysty przy cesarzu. Po\u003cbr\u003e\nzałamaniu się francuskiego natarcia piechoty Napoleon wydał szwoleżerom\u003cbr\u003e\nrozkaz zdobycia wąwozu. Wąska droga wiodąca na szczyt (300\u003cbr\u003e\nmetrów różnicy poziomów na odcinku\u003cbr\u003e\n2500 metrów) i ograniczona z obu stron metrowej wysokości\u003cbr\u003e\nmurkiem kamiennym, a ponadto obsadzona topolami, uniemożliwiał atak\u003cbr\u003e\nplutonami, dlatego został on poprowadzony czwórkami w szyku\u003cbr\u003e\nkolumnowym. Po zdobyciu pierwszej baterii atakujący, nie zwalniając\u003cbr\u003e\ntempa szarży prowadzonej galopem, w ciągu ośmiu minut dotarli na szczyt\u003cbr\u003e\nprzełęczy. Doprowadziło to w rezultacie do zdobycia wszystkich czterech\u003cbr\u003e\nbaterii i otwarcia drogi przez wąwóz na Madryt dla całej\u003cbr\u003e\narmii.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eRozkaz ataku był tak trudny do wykonania, że pojawiają się głosy\u003cbr\u003e\nhistoryków twierdzące, iż Napoleonowi chodziło jedynie o\u003cbr\u003e\ndemonstrację, pozorowany atak odwracający uwagę, który\u003cbr\u003e\nKozietulski źle zrozumiał. Zdobycie szczytu przełęczy siłami jednego\u003cbr\u003e\nszwadronu wzbudziło zdumienie i zachwyt. Napoleon potrafił jednak wykorzystać efekt szaleńczego ataku Polaków, posyłając w\u003cbr\u003e\nślad za nimi posiłki. Kilkunastu szwoleżerów,\u003cbr\u003e\nktórzy dotarli na szczyt, nie byłoby w stanie utrzymać\u003cbr\u003e\npozycji.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eSzarża przeszła do historii jako najefektowniejsze zwycięstwo polskiej\u003cbr\u003e\nkawalerii w czasie wojen napoleońskich i jednocześnie najtańsze\u003cbr\u003e\nzwycięstwo Napoleona. Stała się legendą i inspiracją dla\u003cbr\u003e\ntwórczości literackiej i malarstwa. Na jej tle dochodziło i\u003cbr\u003e\ndochodzi nadal do sporów o wkład Polaków w\u003cbr\u003e\nzwycięstwa Napoleona, o zamiary cesarza w stosunku do Polski, a nawet o\u003cbr\u003e\ncharakter interwencji francuskiej w Hiszpanii.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePułk pozostał w Hiszpanii do lutego 1809 r. W tym czasie brał udział w\u003cbr\u003e\nzdobyciu Madrytu, a następnie w walkach marszałka Soulta z Anglikami w\u003cbr\u003e\nPortugalii. Stu szwoleżerów pod dowództwem\u003cbr\u003e\nTomasza Łubieńskiego eskortowało Napoleona podczas jego powrotu do\u003cbr\u003e\nParyża.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e1809-1811\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW marcu 1809 roku pułk wszedł w skład armii przygotowywanej do wojny z\u003cbr\u003e\nAustrią. 22 maja szwoleżerowie bili się pod Essling.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e6 lipca 1809 roku w bitwie pod Wagram szwoleżerowie popisali się\u003cbr\u003e\nznów szarżą, która umocniła ich legendę. W\u003cbr\u003e\nbrawurowym ataku rozbili pułk ułanów księcia Schwarzenberga,\u003cbr\u003e\nczym zapobiegli odcięciu armii od mostów na Dunaju. W czasie\u003cbr\u003e\nszarży odebrali ułanom ich lance i już z tą bronią atakowali dalej.\u003cbr\u003e\nNależy zaznaczyć, że większość ułanów Schwarzenberga\u003cbr\u003e\nstanowili Polacy z Galicji. W związku z tym wydarzeniem Napoleon miał\u003cbr\u003e\npowiedzieć: Dać im te lance, jeśli tak dobrze umieją się nimi\u003cbr\u003e\nposługiwać[8]. Nastąpiła w związku z tym zmiana nazwy oddziału na\u003cbr\u003e\nszwoleżerów-lansjerów.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eRok 1810 i 1811 to w historii pułku czas odpoczynku, służby dworskiej,\u003cbr\u003e\nodbierania nagród i uzupełnień strat osobowych. Tylko około\u003cbr\u003e\n400 lansjerów walczyło w Hiszpanii nad Ebro pod\u003cbr\u003e\ndowództwem grosmajora Ch. Delaitre'a. Oddział\u003cbr\u003e\nszwoleżerów eskortował parę cesarską w podróży do\u003cbr\u003e\nBelgii, a samego Napoleona w jego inspekcji nadmorskich prowincji\u003cbr\u003e\ncesarstwa. Główną kwaterą pułku było Chantilly. Kozietulski\u003cbr\u003e\notrzymał oficerską gwiazdę Legii Honorowej, przedstawiony został do\u003cbr\u003e\npolskiego orderu Virtuti Militari oraz otrzymał tytuł barona. Wincenty\u003cbr\u003e\nKrasiński został generałem brygady i hrabią. Wielu innych żołnierzy i\u003cbr\u003e\noficerów otrzymało odznaczenia za męstwo i awanse.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eRosja\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e20 lutego 1812 roku pułk otrzymał rozkaz wymarszu do Niemiec. 11 marca\u003cbr\u003e\nzostał skoncentrowany w Toruniu. 1 maja przekroczył (powiększony o\u003cbr\u003e\nsformowany w Poznaniu piąty szwadron) wschodnią granicę Księstwa\u003cbr\u003e\nWarszawskiego. 22 czerwca 1812 roku Napoleon wydał w Wiłkowyszkach\u003cbr\u003e\nodezwę o wybuchu II wojny polskiej, co oznaczało wojnę z Rosją.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW pierwszym etapie wojny pułk przydzielony został do cesarskiej Kwatery\u003cbr\u003e\nGłównej, a jeden szwadron stanowił osobistą ochronę\u003cbr\u003e\nmarszałka Davouta. Szwoleżerowie spełniali często funkcje policyjne.\u003cbr\u003e\nBili się pod Wilnem, Mohylewem i Smoleńskiem. W bitwie pod Borodino\u003cbr\u003e\nstanowili rezerwę. Do Moskwy wkroczył z Napoleonem tylko szwadron\u003cbr\u003e\nsłużbowy (pozostałe kilka dni później). Eskorta\u003cbr\u003e\npięćdziesięciu szwoleżerów-lansjerów wyprowadziła\u003cbr\u003e\ncesarza z płonącego Kremla.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eWysokie morale i dyscyplina szwoleżerów ujawniły się podczas\u003cbr\u003e\nodwrotu Wielkiej Armii. Byli jedną z nielicznych jednostek,\u003cbr\u003e\nktóra zachowała zdolność bojową do końca. 25 października\u003cbr\u003e\nwalczyli pod Borowskiem i Małojarosławcem z Kozakami. W tym też dniu\u003cbr\u003e\nsłużbowy szwadron uratował Napoleona pod Horodnią przed dostaniem się w\u003cbr\u003e\nręce Kozaków. 17 listopada szwoleżerowie wzięli udział w\u003cbr\u003e\nbitwie pod Krasnem a 28 listopada walczyli nad Berezyną. 5 grudnia\u003cbr\u003e\nNapoleon opuścił wojsko udając się do Paryża. Towarzyszyła mu do\u003cbr\u003e\nOszmiany 7. kompania szwoleżerów (nowo przybyłe\u003cbr\u003e\nuzupełnienie), jako osobista eskorta. Pułk eskortował cesarski\u003cbr\u003e\nskarbiec. Do Wilna dotarł 9 grudnia. W kampanii pułk poniósł\u003cbr\u003e\nogromne straty. Pod koniec grudnia liczył tylko 374 ludzi. Koni\u003cbr\u003e\npraktycznie nie było. Jego liczebność była jednak i tak większa niż\u003cbr\u003e\nwszystkich pozostałych pułków konnych gwardii łącznie.\u003cbr\u003e\nSzwoleżerowie zyskali sobie wielkie uznanie wśród\u003cbr\u003e\nprzeciwników. Kozacy, którzy w ostatniej fazie\u003cbr\u003e\nodwrotu byli prawdziwą zmorą resztek Wielkiej Armii, niejednokrotnie\u003cbr\u003e\nuciekali na sam widok patroli pułku[9].\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e1813-1815\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eWalcząc w kampanii 1813 I Pułk Szwoleżerów -\u003cbr\u003e\nLansjerów Gwardii przechodził jednocześnie reorganizację i\u003cbr\u003e\ndokonywał uzupełnień stanu liczbowego. Wiosną cztery szwadrony pułku\u003cbr\u003e\n(dowódcy : Wincenty Krasiński, Dominik Radziwiłł, Paweł\u003cbr\u003e\nJerzmanowski, Dezydery Chłapowski) brały udział w bitwach pod\u003cbr\u003e\nLützen, Budziszynem i Reichenbach (Dzierżoniów). 12\u003cbr\u003e\nlipca, odtworzony, liczący siedem szwadronów pułk, wszedł w\u003cbr\u003e\nskład nowej Wielkiej Armii. Pułk podzielono na dwa regimenty. Sześć\u003cbr\u003e\nkompanii znalazło się w dywizji kawalerii Starej Gwardii generała\u003cbr\u003e\nWalthera. Osiem młodszych kompanii i kompania Tatarów\u003cbr\u003e\nwłączone zostały do II dywizji lekkiej kawalerii gwardii generała\u003cbr\u003e\nLefevre'a. Pierwszy regiment towarzyszył Napoleonowi. Pod Peterswalde\u003cbr\u003e\nrozbił pruski pułk huzarów lejbgwardii dowodzony przez syna\u003cbr\u003e\ngenerała Blüchera. W bitwie pod Lipskiem brały udział oba\u003cbr\u003e\nregimenty. Po bitwie zniechęcenie ogarnęło na pewien czas nawet\u003cbr\u003e\nelitarnych szwoleżerów. Zdarzył się bezprecedensowy w\u003cbr\u003e\ndziejach pułku wypadek. Około pięćdziesięciu żołnierzy zdezerterowało.\u003cbr\u003e\nPod Hanau (30\/31 października) kolejną wspaniałą szarżą dokonaną wraz z\u003cbr\u003e\npozostałą kawalerią gwardii, szwoleżerowie otworzyli resztkom armii\u003cbr\u003e\ndrogę powrotu do Francji.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW kampanii obronnej Francji roku 1814 szwoleżerowie i eklererzy brali\u003cbr\u003e\nudział prawie we wszystkich bitwach. Walczyli pod Saint Dozier,\u003cbr\u003e\nBrienne, La Rohtiere, Champaubert, Montmirail, Vauchamps, Montereu,\u003cbr\u003e\nTroyes, Berry-au-Bac, Craonne, Laon, Reims, La Fere-Champenoise,\u003cbr\u003e\nArcis-sur-Aube i Vitry. Brali udział w obronie Paryża. Do końca\u003cbr\u003e\npozostali wierni Napoleonowi. Po zdradzie marszałka Marmonta\u003cbr\u003e\nosłaniającego Fontainebleau, Kozietulski poprowadził oba polskie pułki\u003cbr\u003e\ngwardii do Fontainebleau. Tu po raz ostatni Napoleon przeprowadził\u003cbr\u003e\nprzegląd swoich polskich gwardyjskich oddziałów. Po jego\u003cbr\u003e\nabdykacji zwycięzcy wyłączyli szwoleżerów z francuskiej\u003cbr\u003e\narmii. Szwoleżerowie wrócili do ponownie zajętego przez\u003cbr\u003e\nzaborców kraju, wchodząc do nowo powstałej armii\u003cbr\u003e\nKrólestwa Polskiego.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eSzwadron ochotników pod dowództwem majora Pawła\u003cbr\u003e\nJerzmanowskiego towarzyszył Napoleonowi na Elbę (Szwadron Elby).\u003cbr\u003e\nPodczas \"marszu na Paryż\" szwadron znajdował się w awangardzie oddziału\u003cbr\u003e\nNapoleona. W okresie \"stu dni\", liczący 225 osób polski\u003cbr\u003e\noddział, włączony był do dywizji czerwonych lansjerów\u003cbr\u003e\ngenerała Colberta i zachował polskie mundury (w dekrecie pozbawiającym\u003cbr\u003e\ncudzoziemców możliwości służby w gwardii, Napoleon zrobił\u003cbr\u003e\nwyjątek dla Szwadronu Elby). Pomimo odezwy wielkiego księcia\u003cbr\u003e\nKonstantego wzywającej Jerzmanowskiego do odprowadzenia, pod groźbą\u003cbr\u003e\nsurowych kar, szwadronu do kraju, szwoleżerowie walczyli pod Ligny i\u003cbr\u003e\nWaterloo. Po przegranej, Szwadron Elby wycofał się wraz z marszałkiem\u003cbr\u003e\nDavoutem za Loarę. 1 października 1815 roku żołnierzy szwadronu\u003cbr\u003e\nzwolniono ze służby francuskiej.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\n\u003cp\u003eWagram. Tomasz Łubieński\u003cbr\u003e\nwśród ułanów austriackich,\u003c\/p\u003e \n\n\u003cp\u003e(Tomasz Łubieński na\u003cbr\u003e\nbiałym koniu), mal.\u003cbr\u003e\nJuliusz Kossak\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\n\u003cp\u003eLista żołnierzy pułku\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eMateriały archiwalne dotyczący żołnierzy I Pułku znajdują się w\u003cbr\u003e\nksięgach rodowodowych zwanych Registre-Matricule. Pierwsza z nich,\u003cbr\u003e\nrozpoczęta 14 kwietnia 1807 roku w Warszawie, obejmuje\u003cbr\u003e\nszwoleżerów o numerach ewidencyjnych od 1 do 1800. Sięga ona\u003cbr\u003e\npo 27 lutego 1812 roku.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eDruga księga, prowadzona według tego samego wzoru, została\u003cbr\u003e\nrównież sporządzona 27 lutego 1812 r. Obejmuje ona\u003cbr\u003e\nszwoleżerów-lansjerów zarejestrowanych pod\u003cbr\u003e\nnumerami 1801 - 3508. Ostatni szwoleżer dopisany został 25 lutego 1814\u003cbr\u003e\nroku. W rejestrze odnotowano nie tylko wstępujących bezpośrednio do I\u003cbr\u003e\nPułku, ale także żołnierzy 3 Pułku Litewskiego Szwoleżerów i\u003cbr\u003e\nszwadronu litewskich Tatarów, którzy zostali\u003cbr\u003e\nwłączeni do I Pułku.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKsięga trzecia dotyczy 3 Pułku Eklererów. Otwarto ją 1\u003cbr\u003e\nstycznia, a zamknięto 21 marca 1814. Obejmuje ona numery od 1 do 934.\u003cbr\u003e\nWreszcie czwarta księga odnosi się do pułku\u003cbr\u003e\nszwoleżerów-lansjerów gwardii odtworzonego w 1815\u003cbr\u003e\nroku, a rozwiązanego po paru miesiącach, po upadku Napoleona. Znajdują\u003cbr\u003e\nsię tu nazwiska około 200 Polaków, zarówno ze\u003cbr\u003e\nSzwadronu Elby, jak też ostatnich ochotników.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eŁącznie wszystkie księgi obejmują nazwiska 4800 Polaków i\u003cbr\u003e\nFrancuzów[10].\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKoniec istnienia i\u003cbr\u003e\ntradycja\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eOstatnim akcentem istnienia I Pułku był następujący list:\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e„Do Iaśnie\u003cbr\u003e\nOświeconey Izabelli z Hrabiów Flemingów. Xiężny\u003cbr\u003e\nCzartoryskiey\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eMościa Xiężno!\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eKorpus\u003cbr\u003e\noficjerów niegdyś pierwszego Regimentu Lekkokonnego\u003cbr\u003e\npolskiego Gwardyi Cesarskiey, w zmianie dzisiejszey świata, po\u003cbr\u003e\ntylo-letnim boiu chcąc dać Waszey Xiążęcey Mości dowód\u003cbr\u003e\nuszanowania które Jey cnoty, Jey przywiązanie do Oyczystey\u003cbr\u003e\nziemi w nich wznieciło, ofiaruią Jey ieden ze Sztandarów ich\u003cbr\u003e\nRegimentu do zbiorów Świętych pamiątek sławy kraiowey,\u003cbr\u003e\nktóre przez Waszą Xiążęcą Mość zebrane zostaną obcym rękom i\u003cbr\u003e\nsamemu czasowi wydarte. Ten znak w stu zwycięstwach przewodząc był na\u003cbr\u003e\nmurach Madrytu, Wiednia i Kremlinu zatkniętym. Tysiące młodzi polskiey\u003cbr\u003e\nza nim idąc sądzili się być szczęśliwemi krew dla Oyczyzny i dla iey\u003cbr\u003e\nsławy przelewać.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eChciey Wasza Xiążęca\u003cbr\u003e\nMość widzieć w tey Ofierze dowód tych uczuciów\u003cbr\u003e\nktóre dla niey każden Polak winien i razem przyiąć\u003cbr\u003e\noświadczenie naszego poważania.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eImieniem\u003cbr\u003e\nOficjerów, Generał Dywizyi, Niegdyś Półkownik\u003cbr\u003e\ntegoż Regimentu Hrabia Krasiński”\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e- Marian Brandys, \"Koniec świata szwoleżerów\", t.1, s.8\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW czasach II Rzeczypospolitej tradycje I Pułku szwoleżerów\u003cbr\u003e\ngwardii kultywował 1 Pułk Szwoleżerów Józefa\u003cbr\u003e\nPiłsudskiego, elitarna jednostka kawalerii, której 2\u003cbr\u003e\nszwadron był zwyczajowo szwadronem przybocznym prezydenta RP.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eW połowie sierpnia w Ciechanowie i Opinogórze odbywają się\u003cbr\u003e\nwidowiska \"Powrót szwoleżerów\" organizowane przez\u003cbr\u003e\nUrząd Miasta Ciechanów, Muzeum Romantyzmu w\u003cbr\u003e\nOpinogórze, Ośrodek Studiów Epoki Napoleońskiej\u003cbr\u003e\nWyższej Szkoły Humanistycznej im. Aleksandra Gieysztora, Starostwo\u003cbr\u003e\nPowiatowe w Ciechanowie, Urząd Gminy w Opinogórze, Muzeum\u003cbr\u003e\nSzlachty Mazowieckiej, Centrum Kultury i Sztuki oraz\u003cbr\u003e\ndowództwo miejscowego garnizonu. W widowiskach bierze udział\u003cbr\u003e\nwiele \"oddziałów\" rekonstruujących wojskach epoki\u003cbr\u003e\nnapoleońskiej z Anglii, Białorusi, Litwy, Łotwy, oraz liczne grupy\u003cbr\u003e\nhistoryczne z Polski.\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003eBibliografia\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e* Dezydery Chłapowski, Memoirs of a\u003cbr\u003e\nPolish Lancer, Chicago 1992, ISBN 0-9626655-3-3\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e* Marian Brandys, Koniec świata\u003cbr\u003e\nszwoleżerów, t. 1, Warszawa 1972\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e* Marian Brandys, Kozietulski i inni,\u003cbr\u003e\nWarszawa 1982, ISBN 83-207-0463-4\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e* John R. Elting, Napoleonic Uniforms,\u003cbr\u003e\nt. 2, New York 1993, ISBN 0-02-897115-9\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e* Eligiusz Kozłowski \u0026amp;\u003cbr\u003e\nMieczysław Wrzosek, Historia oręża polskiego 1795-1939, Warszawa 1984,\u003cbr\u003e\nISBN 83-214-0339-5\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e* Marian Kukiel, Dzieje oręża polskiego\u003cbr\u003e\nw epoce napoleońskiej 1795-1815, Poznań 1912\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e* Jan Pachoński, Generał Jan Henryk\u003cbr\u003e\nDąbrowski 1755-1818, Warszawa 1981, ISBN 83-11-07252-3\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e* Rocznik Woyskowy Królestwa\u003cbr\u003e\nPolskiego na rok 1825, Warszawa 1825\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003ePrzypisy\u003c\/p\u003e\n\n\n\n\u003cp\u003e1. ↑ Chodziło o konieczność wyekwipowania\u003cbr\u003e\ni umundurowania na własny koszt\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e2. ↑ Chociaż nie brakowało\u003cbr\u003e\nprzedstawicieli mieszczaństwa, w tym także Żydów; więcej w:\u003cbr\u003e\nJózef Załuski, Wspomnienia o Pułku Lekkokonnym Polskim\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e3. ↑ Lista niepełna i nigdy nie\u003cbr\u003e\nuzupełniona\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e4. ↑ Poważne braki w dokumentacji\u003cbr\u003e\nuniemożliwiają odtworzenie Ordre de Batallie Pułku, bowiem znając nawet\u003cbr\u003e\nnazwiska oficerów, nie znamy ich konkretnych\u003cbr\u003e\nprzydziałów do poszczególnych\u003cbr\u003e\npółszwadronów i plutonów; nie znamy\u003cbr\u003e\nteż stanów służb tyłowych (felczerów, kowali,\u003cbr\u003e\npłatnerzy, rusznikarzy, siodlarzy, szewców,\u003cbr\u003e\nkrawców itp.\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e5. ↑ Elting: \"był to kolor buraczkowy\u003cbr\u003e\n(ang. beet root), który Francuzi nazywali amaranth\"\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e6. ↑ Spodnie oficerskie były w barwach\u003cbr\u003e\nodwrotnych\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e7. ↑ Brandys, s.6\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e8. ↑ Potwierdza to w swej relacji\u003cbr\u003e\nDezydery Chłapowski\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e9. ↑ Kukiel, s.374\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003e10. ↑ Lista nazwisk żołnierzy Pułku\u003c\/p\u003e\n\n\u003cp\u003eźródło: NBP \/\u003cbr\u003e\nWikipedia\u003c\/p\u003e","brand":"Monety Online","offers":[{"title":"Default Title","offer_id":56831547801926,"sku":null,"price":27.0,"currency_code":"PLN","in_stock":true}],"thumbnail_url":"\/\/cdn.shopify.com\/s\/files\/1\/1009\/4205\/3702\/files\/877.jpg?v=1782071559","url":"https:\/\/monetyonline.shop\/products\/2-zl-historia-jazdy-polskiej-szwolezer-gwardii-cesarza-napoleona-i-2010","provider":"Monety Online","version":"1.0","type":"link"}